Silajlık Mısır Ne Zaman Hasat Edilir?
Olum Dönemi ve Kuru Madde
Kısa cevap: Silajlık mısır hamur olum döneminde hasat edilir. Koçanı kırdığınızda danedeki süt çizgisi tanenin yarısı ile üçte ikisi arasına inmiş, bütün bitkinin kuru maddesi %30–35'e gelmiş olmalıdır. Danenin dibinde siyah tabaka belirdiyse hasat geç kalmıştır. Süt çizgisi yalnız bir işarettir; kararı kuru madde ölçümüyle verin.¹ ²
Son güncelleme: 6 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Olum Dönemleri: Hangi Aşamada Ne Olur?
Mısır koçanı bağladıktan sonra dane, süt olumdan fizyolojik oluma doğru ilerler. Bu sırada danede nişasta birikir, bitkinin suyu azalır, kuru madde (KM) yükselir. Silaj için aranan, tanede yeterli nişastanın biriktiği ama bitkinin hâlâ iyi sıkışacak kadar nemli olduğu andır. Bu an hamur olumdur; danede süt çizgisi yarı ile üçte iki arasındadır.¹ Biz İzmir Tire'deki tarlamızda mısır yetiştirmiyoruz; bu sayfadaki mısır rakamları kamu ve üniversite kaynaklarından alınmıştır.
| Dönem | Danede ne görülür? | Bitki KM (yaklaşık) | Nişasta / protein | Silaj için |
|---|---|---|---|---|
| Süt olum | Dane sarımsı beyaz; sıkınca süt gibi sıvı çıkar, süt çizgisi yok | %25 civarı² | Nişasta az; ham protein en yüksek (%14,5)² | Çok erken: sızıntı, düşük enerji |
| Hamur olum başı | Dane hamur kıvamında, tepesi göçmeye başlar; süt çizgisi yeni belirir | %27–29² ⁵ | Nişasta hızla artar | Henüz erken; ölçüme başlayın |
| Hamur olum (süt çizgisi 1/2–2/3) | Danenin üst kısmı sert ve sarı, alt kısmı hâlâ sütlü | %30–35¹ ² ⁴ | Nişasta yüksek, lif hâlâ iyi sindirilir | En uygun dönem |
| Hamur olum sonu (süt çizgisi 3/4) | Sütlü kısım danenin dibinde ince bir bant | %35–37⁵ | Nişasta yüksek, protein düşmeye devam eder | Sınırda: ince kıyın, sıkı bastırın |
| Fizyolojik olum (siyah tabaka) | Süt çizgisi kaybolmuş, danenin koçana bağlandığı yerde siyah tabaka | %40 ve üstü⁵ ⁷ | Dane sert; lif daha zor sindirilir | Geç: sıkışmaz, küf riski |
KM değerleri çeşide, yıla ve ekim zamanına göre oynar. Wisconsin verisinde yarım süt çizgisinde bitki nemi %52 ile %72 arasında değişmiştir;¹¹ İzmir'deki bir ikinci ürün denemesinde hamur olumda biçilen mısırda KM %23–25 ölçülmüştür.⁸ Bozok Üniversitesi'nin dokuz çeşitle yaptığı denemede hamur olumda silaj KM %28,4–34,6 arasında çıkmıştır.⁴ Tablo yön gösterir, ölçümün yerini tutmaz.
Tarlada Nasıl Anlaşılır? Üç Kontrol
1. Koçanı kırın, süt çizgisine bakın. Tarlanın içinden, kenar sıralardan uzak birkaç bitki seçin. Koçanı ortasından ikiye kırın ve danelerin dışa bakan yüzüne bakın. Üstte sertleşmiş sarı nişasta, altta sütlü kısım görünür; ikisinin sınırı süt çizgisidir. Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün Menemen denemesinde biçim, süt çizgisi danenin 2/3'üne geldiğinde yapılmıştır.³ Çizgi yaklaşık %20'ye indiğinde ölçüme başlamak önerilir; bu aşamada bitki normal bir yılda günde yaklaşık 0,5 puan kurur.⁶
2. Koçan püskülü tarihini not edin. Koçan püskülünün çıktığı tarih kaba bir takvim verir: silaj hasadı genellikle bu tarihten 42–47 gün sonra gelir. Sıcak yıl bu süreyi kısaltır, serin yıl uzatır.⁶
3. El sıkma testi. Doğranmış örnekten bir avuç alın ve sıkıp top yapmaya çalışın. Bu test kabadır, ama tarlada ilk fikri verir:⁷
- Top şeklini koruyor ve avucunuza bol su akıyorsa: nem yaklaşık %75, KM %25. Çok erken.
- Top şeklini koruyor, az su çıkıyorsa: nem %70–75, KM %25–30. Biraz bekleyin.
- Top yavaşça dağılıyorsa: nem %60–70, KM %30–40. Hasat aralığı.
- Top hiç oluşmuyorsa: nem %60'ın altında, KM %40'ın üstünde. Geç kalınmış.
Kuru Maddeyi Yarım Saatte Ölçün
Süt çizgisi ile el testi tahmindir; kesin cevabı tartı verir. Mutfak terazisi ve mikrodalga fırınla kuru maddeyi evde ölçebilirsiniz:
- Örnek alın. Tarlanın en az 10 farklı yerinden, tarla başlarından uzak bitki kesin.⁶ Bitkiyi biçeceğiniz yükseklikten, koçanıyla birlikte alın.
- Doğrayın ve karıştırın. Bitkileri 1–2 cm parçalara ayırın; sap, yaprak ve koçan karışık olsun. İnce doğranan örnek daha eşit kurur.
- 100 gram tartın. Kâğıt tabağın darasını düşün, 100 g taze örneği tabağa ince yayın.
- Kurutun. Yüksek güçte 4 dakika ısıtın, tartın. Sonra 1'er dakika ısıtıp tartmaya devam edin; ağırlık değişmeyince durun.⁵ Örnek kararmaya başlarsa süreyi kısaltın.
- Okuyun. Kalan gram, kuru madde yüzdesidir. 34 g kaldıysa KM %34, nem %66'dır.⁵
- Tekrarlayın. İki örneğin ortalamasını alın. Mikrodalga ve hazır nem ölçerler nemi yaklaşık 3 puan düşük gösterebilir;⁶ yani gerçek KM, okuduğunuzdan biraz düşük olabilir.
Örnek hesap: kaç gün kaldı, ne kaybedilir?
Kalan gün. Bilecik'teki denemede KM 33 günde %25,3'ten %37,8'e çıktı; bu günde yaklaşık 0,4 puandır.² Bugün %27 ölçtüyseniz %30'a yaklaşık bir hafta vardır. Kurak ve sıcak havada süre kısalır, iki üç gün sonra yeniden ölçün.
Taşınan su. Siloya 2 ton kuru madde koyacağınızı düşünün. Ürün %27 KM'de biçilirse 7,4 ton, %33 KM'de biçilirse 6,1 ton taşırsınız. Aradaki 1,3 ton sudur; römorkla taşınır ve bir kısmı silodan sızıntı olarak akar.
1 dönümde fark. Aynı Bilecik denemesinde süt olumdan 3 gün sonra biçilen parsel dönümden (dekar, 1.000 m²) 5,46 ton silaj ve %25,4 KM verdi; 24 gün sonra biçilen parsel 7,0 ton ve %33,6 KM verdi.² Kuru madde olarak bu yaklaşık 1,4 tona karşı 2,35 tondur: erken biçimde dönüm başına 1 tona yakın kuru madde kaybı.
Erken ve Geç Hasadın Zararı
Erken hasat (KM %30'un altında):
- Sızıntı. Sulu ürün silodan su akıtır; besin maddesi bu suyla gider.² ⁶ Nemi %70'in üstündeki mısır hem daha az verim verir hem sızıntı yapar.⁶
- Kötü fermantasyon. Islak silajda klostridyum bakterileri çoğalır, bütirik asit oluşur; silaj kötü kokar, hayvan isteksiz yer.² ⁶
- Düşük nişasta. Dane dolmadan biçilen mısırda nişasta az birikir, silajın enerjisi düşük kalır.²
Geç hasat (KM %35'in üstünde, siyah tabaka):
- Sıkışmaz. Kuru ürün yaylanır, içinde hava kalır; maya ve küf çoğalır, silo açılınca çabuk ısınır.² ⁶
- Sindirim düşer. Nem %70'ten %58'e indikçe lif sindirilebilirliği %10'dan fazla düşebilir.⁶ Sertleşen daneler kırılmazsa sindirilmeden dışkıyla atılır.²
- Protein azalır. Wisconsin verisinde ham protein erken dişlenmede %9,9 iken süt çizgisi kaybolduğunda %8,4'e indi.⁵
Silaj kalitesini hasattan sonra korumak için sıkıştırma, örtme ve açma kurallarını silaj kalitesi nasıl artırılır sayfasında topladık.
Mısırda hasat penceresi her yıl birkaç güne sıkışır ve tarla her yıl yeniden ekilir. Sulanabilir bir parseli yıllarca ayırabiliyorsanız Maralfalfa'yı konuşalım; dönüm, su ve hayvan sayınızı yazın.
Biçim Yüksekliği ve Parça Boyu
Biçim yüksekliği. Silajlık mısır genellikle toprak yüzeyinden yaklaşık 10 cm yüksekten biçilir. Biçimi yükseltmek silaj kalitesini çok az artırır, verimi ise belirgin düşürür. Wisconsin'deki bir denemede biçim 15 cm'den 45 cm'ye çıkarılınca dönüm başına yaklaşık 130 kg kuru madde kaybedildi; NDF (lif) ise yalnız %59,9'dan %59,4'e indi. Kuraklık görmüş ya da bol azotlu gübrelenmiş tarlada nitrat sapın alt kısmında biriktiği için 15–20 cm yüksekten biçmek düşünülebilir.⁵
Parça boyu. Mısırda önerilen kıyım boyu 0,8–1,5 cm'dir.¹ Çok iri parça iyi sıkışmaz, içinde hava kalır; çok ince parça ise işkembede çabuk geçer. Kuru maddesi yükselmiş, geç kalmış üründe daha kısa kıyın ki sıkışsın. Makinenin bıçaklarını sezondan önce bileyletin. Doldurma, bastırma ve örtme adımları silaj nasıl yapılır sayfasındadır.
Bölgeye Göre Hasat Takvimi
Hasat günü takvimden değil bitkiden okunur; ama ekim tarihinden kaba bir hesap yapılabilir. Aşağıdaki satırlar Türkiye'deki kamu ve üniversite denemelerinden alındı:
| Bölge / ürün | Ekim | Silaj hasadı |
|---|---|---|
| Ege kıyısı, ana ürün (Menemen, İzmir) | 12–13 Mayıs | Ekimden 92–112 gün sonra, çeşide göre (FAO 650–700 grubu)³ |
| Ege kıyısı, ikinci ürün (İzmir) | 30 Haziran – 15 Temmuz | Hamur olumda biçildi; KM %23–25 ölçüldü⁸ |
| İç Batı, ikinci ürün (Bilecik) | 30 Haziran | Süt olum 66. gün; KM %30–35 aralığı ekimden 84–93 gün sonra² |
| Göller Bölgesi (Isparta) | 25 Nisan – 10 Mayıs önerilir | Çeşidin olum süresine göre; erken ve geç ekimde verim düşer¹⁰ |
| Doğu Anadolu (Bingöl) | Nisan'ın ikinci yarısı önerilir | 22 Nisan ekimi 5 Eylül'de (~136 gün), 22 Haziran ekimi 20 Ekim'de (~120 gün) hasat edildi⁹ |
İki kural takvimi düzeltir. Birincisi, çeşidin FAO olum grubu büyüdükçe hasat gecikir. İkincisi, koçan püskülü tarihine 42–47 gün eklemek çoğu yılda iyi bir tahmindir.⁶ İkinci üründe sonbahar serinliği kurumayı yavaşlatır; İzmir denemesinde hamur olumda bile KM %25'in altında kaldı.⁸ Bu yüzden ikinci üründe ölçmeden biçmeyin. Verim rakamları için mısır silajı verimi, masraf kalemleri için mısır silajı maliyeti, güncel piyasa için kaba yem fiyatları sayfasına bakın.
Mısırda Tek Pencere, Maralfalfa'da Boya Göre Biçim
Mısırda bütün yıl tek bir hasada bağlıdır. Bilecik denemesinde kuru madde %30–35 aralığında yaklaşık 9–10 gün kaldı;² yağmur, makine sırası ya da işçi yüzünden bu 7–10 günü kaçıran, silajı ya ıslak ya kuru yapar. Ertesi yıl tarla yeniden sürülür, yeniden ekilir.
Maralfalfa (Pakchong-1) çok yıllık bir fil otu çeşididir; bir kez dikilir, ömrü yaklaşık 15 yıldır. Biçim zamanını koçan değil bitkinin boyu belirler. İlk biçim dikimden yaklaşık 100 gün sonra, bitki 3–3,5 m olunca yapılır; sonra 80–90 günde bir biçilir. Protein öncelikliyse 1,8–2 m boyda, tonaj öncelikliyse 2,5–3,5 m boyda biçeriz. Biçim toprak yüzeyinden 10–15 cm yüksekten yapılır. Hasatta kuru madde %25–35 arasındadır; sulamaya ve biçim zamanına göre değişir. Biçim ve tartım kayıtlarımız YouTube kanalımızda videolu olarak duruyor.
Farkı da açık yazalım: Maralfalfa'nın danesi olmadığı için nişastası düşüktür; mısır silajının yerini tek başına tutmaz, rasyonla tamamlanır (yem rasyonu hazırlama). İlk yıl verim tam kapasiteye ulaşmaz, ikinci yıldan itibaren tamdır. Biçim zamanlarını Maralfalfa hasat rehberinde, iki bitkinin kıyasını Maralfalfa mı mısır silajı mı? sayfasında anlattık.
Sık Sorulan Sorular
Kalıcı parsel için Maralfalfa çeliği
Paketleri ve güncel fiyatı fiyat sayfasında görebilir, silaj tarafını silaj nedir sayfasından okuyabilirsiniz.
🛒 Maralfalfa Sipariş Ver →Kaynaklar
- Küçükersan, K. (Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi), “Silaj Nedir? Silaj Nasıl Yapılır? Hayvan Beslemede Silajın Önemi”, ders sunumu, Ankara Üniversitesi Açık Ders, 15.10.2025. https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=179287
- Muhcu, B. (danışman: Gülümser, E.), “Mısırda (Zea mays L.) Silaj Verim ve Kalitesinin Zamana Bağlı Değişimi”, yüksek lisans tezi, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026. https://acikkaynak.bilecik.edu.tr/bitstreams/68f3c3dd-ffae-4d91-b61f-b3be6cbfdb4c/download
- Ayaz, M., Özpınar, H., Yaman, S., Acar, A. A. ve ark. (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Menemen), “Ana Ürün Tarımında Yaygın Olarak Kullanılan ve Kullanılabilecek Olan Silajlık Mısır Çeşitlerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin İncelenmesi”, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 17(2): 23–35, 2013. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/448626
- Başaran, U., Gülümser, E., Çopur Doğrusöz, M., Mut, H., Şahin, A. (Bozok Üniversitesi), “Farklı Silajlık Mısır Çeşitlerinin Hamur Olum Döneminde Silaj ve Tane Özelliklerinin Belirlenmesi”, KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi 21 (Özel Sayı): 1–5, 2017. https://doi.org/10.18016/ksudobil.348830
- Purdue University, Animal Sciences, “Harvesting and Storage” (mısır silajı hasat ve depolama; tablolarda University of Wisconsin verileri: Wiersma ve Carter, 1993; Ballweg, 1984). https://ansc.purdue.edu/beef/articles/SilageHarvestingStorage.pdf
- Ontario Ministry of Agriculture, Food and Agribusiness (Kanada), “Harvesting corn silage at the right moisture”, 2022. https://www.ontario.ca/page/harvesting-corn-silage-right-moisture
- Meteer, T., University of Illinois Extension, “Corn Silage”. https://extension.illinois.edu/beef-cattle/corn-silage
- Geren, H., Avcıoğlu, R., Kır, B., Demiroğlu, G., Yılmaz, M., Cevheri, A. C. (Ege Üniversitesi), “İkinci Ürün Silajlık Olarak Yetiştirilen Bazı Mısır Çeşitlerinde Farklı Ekim Zamanlarının Verim ve Kalite Özelliklerine Etkisi”, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 40(3): 57–64, 2003. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/59066
- Çaçan, E., İşikten, S. (Bingöl Üniversitesi), “Bingöl İli Ekolojik Koşullarında Bazı Silajlık Mısır Çeşitleri İçin Uygun Ekim Zamanının Belirlenmesi”, Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi 6(1): 39–49, 2019. https://doi.org/10.19159/tutad.449672
- Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Silajlık Mısır” yetiştiricilik bilgisi. https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı%20Bilgiler/Bitkisel%20Yetiştiricilik/Tarla%20Bitkileri%20Yetiştiriciliği/Silajlık%20Mısır%20Tarımı.pdf
- Manitoba Agriculture (Kanada), “When to Harvest Corn Silage” (OMAFRA'dan J. Bragg'ın yazısından uyarlanmıştır). https://gov.mb.ca/agriculture/crops/crop-management/grain-corn/when-to-harvest-corn-silage.html