İnek Günde Kaç Kg Yem Yer?
Tablo Rehberi
Kısa cevap: Sağmal inek günde canlı ağırlığının yaklaşık %2,5–4'ü, kuru inek %1,6–2'si kadar kuru madde yer. 600 kg'lık, günde 20 kg süt veren inek için bu yaklaşık 19 kg kuru maddedir. Yaş kiloda bu, örneğin 18 kg mısır silajı, 5 kg kuru ot ve 9–10 kg kesif yem eder. Koyun günde 1,2–3 kg kuru madde yer.
Günlük yem önce kuru madde (KM) olarak bulunur, sonra her yemin KM oranına bölünüp yaş kiloya çevrilir: 10 kg mısır silajının yalnız 3–3,5 kg'ı, 10 kg kuru otun ise yaklaşık 9 kg'ı kuru maddedir. Bu sayfada hayvan başına günlük tüketimi süt verimine ve döneme göre veriyoruz; sürünüzün yıllık kaba yem ihtiyacını ve bunun kaç dönüm ettiğini kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfasında bulabilirsiniz.
Süt İneği: Süt Verimine Göre Günlük Kuru Madde
Süt ineğinde günlük tüketimi en çok iki şey belirler: canlı ağırlık ve süt verimi. Aşağıdaki değerleri ABD Ulusal Araştırma Konseyi'nin (NRC) süt sığırı denklemiyle 600 kg'lık bir inek için biz hesapladık.
| Dönem / günlük süt | Toplam KM (kg/gün) | Canlı ağırlığın %'si |
|---|---|---|
| 10 kg süt | 15,5 | %2,6 |
| 15 kg süt | 17,3 | %2,9 |
| 20 kg süt | 19,2 | %3,2 |
| 25 kg süt | 21,0 | %3,5 |
| 30 kg süt | 22,9 | %3,8 |
| 35 kg süt | 24,8 | %4,1 |
| Kuru inek, kuru dönemin başı | 11,4–12 | %1,9–2,0² |
| Kuru inek, doğuma yakın | 9,6–10,8 | %1,6–1,8² |
Süt, %4 yağa göre düzeltilmiş süttür. 700 kg'lık inekte değerler yaklaşık 1,4 kg yüksek, 500 kg'lık inekte yaklaşık 1,5 kg düşüktür.
¹ Sağmal satırlar: NRC (2001), Nutrient Requirements of Dairy Cattle, 7. baskı, National Academy Press, https://nap.nationalacademies.org/read/9825/chapter/3. Denklem: KM = (0,372 × süt + 0,0968 × canlı ağırlık0,75) × laktasyon düzeltmesi. Tablo laktasyonun 10. haftasından sonrası içindir. Doğumdan sonraki ilk hafta tüketim bunun yaklaşık %60'ı, 4. haftada yaklaşık %77'sidir. NRC bu denklemi 2021'de (NASEM) güncelledi; değerler yaklaşıktır.
² Kuru inek: Amaral-Phillips, D. ve Franklin, S., “Feeding and Managing the Far-Off Dry Cow”, Kentucky Üniversitesi Yayım Servisi, ASC-156, 1999 (NRC 1989'a dayanır), https://publications.mgcafe.uky.edu/sites/publications.ca.uky.edu/files/asc156.pdf. Aynı kaynak yüksek verimli sağmal grup için %2,5–4,0 verir.
Kendi ineğiniz için hesaplayın
- Toplam kuru madde: 19,2 kg/gün
- Kaba yem KM'si (rasyon KM'sinin %40–60'ı): 7,7–11,5 kg
- Bu kaba yemin tamamı mısır silajı olsaydı: 22–38 kg yaş silaj
- Kalan pay arpa gibi kesif yemle verilirse: 8,8–13,2 kg
NRC (2001) denklemi, laktasyonun 10. haftasından sonrası. Kaba yem payı rasyon KM'sinin %40–60'ı alındı; kaba yemin rasyon KM'sinin en az %40'ı olması Ankara Üniversitesi açık ders notuna dayanır (Süt Sığırlarının Beslenmesi, 9. hafta, https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=103811). Silaj KM'si %30–35, kesif yem KM'si %87 alındı. Rasyon değildir, yalnız miktar tahminidir.
KM'yi Yaş Kiloya Çevirme: Silaj, Ot, Kesif Yem
Tablodaki kuru maddeyi yemliğe koyacağınız kiloya çevirmek için her yemin KM oranını bilmeniz gerekir. 1 kg kuru madde için gereken yaş yem:
| Yem | KM oranı | 1 kg KM için yaş yem | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Mısır silajı | %30–35 | 2,9–3,3 kg | Ankara Üniv. açık ders notu, “Silaj Nedir?” |
| Taze yonca | %17–23 | 4,3–5,9 kg | Feedipedia; Kır ve Soya, 2008 |
| Yonca kuru otu | ~%89 | 1,1 kg | Feedipedia (%89,4) |
| Taze Maralfalfa | %25–35 | 2,9–4,0 kg | Tire tarlamızın hasatlarından |
| Arpa (kesif) | ~%87 | 1,15 kg | Feedipedia (%87,1; 17.310 örnek) |
| Fabrika kesif yemi | Torba etiketine bakın | 100 ÷ (100 − nem %) | Ürün etiketi |
Kaynaklar: Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), https://www.feedipedia.org/node/227 (arpa danesi); yonca değerleri ve Kır ve Soya (2008, Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg. 45(1): 11–19) ayrıntısı kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfamızdadır. Maralfalfa silajının KM oranını laboratuvarda ölçmedik; bu değer bilinmiyor.
İnek günde kaç kg silaj yer? Yukarıdaki hesaplayıcı gibi kaba yem payını rasyon KM'sinin %40–60'ı alırsak, 600 kg'lık, günde 20 kg süt veren inek için bu 7,7–11,5 kg kaba yem KM'si eder. Kaba yemin tamamı mısır silajı olsaydı günde 22–38 kg silaj gerekirdi. Silajı kuru otla bölüşen bir rasyonda silaj bunun altında kalır; aşağıdaki örnekte 18 kg. Yıllık ve dönüm hesabı için kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfasına bakın.
İnek günde kaç kg ot yer? Aynı 7,7–11,5 kg kaba yem KM'si tamamen kuru ottan gelseydi günde 8,6–12,9 kg kuru ot ederdi. Taze yoncayla verilseydi 33–68 kg yeşil ot gerekirdi; bu kadar yaş otu inek çoğu zaman yiyemez. Bu yüzden sulu yeşil ot genelde silaj ya da kuru otla birlikte verilir.
Örnek Günlük Rasyon: 600 kg İnek, 20 kg Süt
Hedef yaklaşık 19,2 kg KM. Aşağıda aynı ineğe iki örnek var: biri Maralfalfa'sız, biri kaba yemin bir kısmı taze Maralfalfa'dan.
| Yem | A: yaş kg | A: KM kg | B: yaş kg | B: KM kg |
|---|---|---|---|---|
| Mısır silajı | 18 | 5,4–6,3 | 10 | 3,0–3,5 |
| Taze Maralfalfa | — | — | 15 | 3,8–5,3 |
| Yonca kuru otu | 5 | 4,5 | 3 | 2,7 |
| Kesif yem (KM ~%87–90) | 9,5 | 8,3–8,6 | 9,5 | 8,3–8,6 |
| Toplam | 32,5 | 18,2–19,4 | 37,5 | 17,8–20,1 |
B seçeneğinde kaba yemin proteini değişir: taze Maralfalfa %14–18, mısır silajı %7–8 ham protein içerir. Bu fark kesif yemin formülünü etkileyebilir; bunu uzman hesaplar, “şu kadar kesif yem azalır” diye bir söz vermiyoruz. Maralfalfa'yı da tek kaba yem yapmayın: fil otu grubunda kalsiyumu bağlayan oksalat bulunur, başka kaba yemlerle karışık verilmelidir. Protein kaynaklarını proteini yüksek yem bitkileri sayfasında karşılaştırdık. Rasyonu adım adım kurmak için yem rasyonu hazırlama rehberine bakın.
Hayvan sayınızı, süt verimini ve sulanabilir arazinizi yazın; Maralfalfa'nın rasyonunuzda nereye oturabileceğini, nereye oturmayacağını açıkça konuşalım. Rasyonun kendisi için veteriner hekiminize ya da zooteknistinize danışın.
Besi Danası: Günde Kaç Kg Yem?
Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi besi sığırı ders notuna (Prof. Dr. Gültekin Yıldız) göre besi sığırının toplam KM tüketimi 1 yaşında canlı ağırlığın %2,5–3'ü, 2 yaşında %2–2,5'idir. Aynı nota göre yoğun (entansif) beside kaba yem düzeyi %10'lara kadar gerileyebilir. Aşağıdaki ağırlıklar yalnız örnektir; ırka göre değişir.
| Hayvan (örnek ağırlık) | Toplam KM (kg/gün) | Kaba pay %40 olsaydı: mısır silajı | Kalan %60: kesif yem |
|---|---|---|---|
| ~1 yaş (350 kg) | 8,8–10,5 | 10–14 kg | 6,0–7,2 kg |
| ~2 yaş (500 kg) | 10–12,5 | 11–17 kg | 6,9–8,6 kg |
Kaba yem payının %40 alınması bizim varsayımımızdır; besi tipine göre çok değişir. Silaj KM'si %30–35, kesif yem KM'si %87 alındı. Kaynak: Prof. Dr. Gültekin Yıldız, “Besi Sığırlarının Beslenmesi” ders notu, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Anabilim Dalı, s. 59–60, https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=34695. Aynı not buzağılar için %3,5–4, 3 yaşlılar için %1,5–2 verir.
Besiye uygun kaba yem bitkilerini besi için yem bitkisi sayfasında anlattık.
Koyun ve Keçi: Günde Kaç Kg Ot?
Koyunda tüketim döneme göre iki katından fazla değişir. Oregon State Üniversitesi'nin NRC'ye dayanan ders notuna göre bakımda canlı ağırlığın yaklaşık %2'si, tek kuzu emzirirken %3,5'i, ikiz emzirirken %4,5–5'i kadar KM yenir. 60 kg'lık koyun için:
| Dönem | KM (kg/gün) | Tamamı kuru ot olsa | 100 koyun, KM/gün |
|---|---|---|---|
| Bakım (boş, gebeliğin başı) | 1,2 | 1,35 kg | 120 kg |
| Tek kuzu emziren | 2,1 | 2,35 kg | 210 kg |
| İkiz emziren | 2,7–3,0 | 3,0–3,4 kg | 270–300 kg |
Kaynak: Oregon State University, ANS 312 ders notu, https://courses.ecampus.oregonstate.edu/ans312/nine/sheep_11_trans.htm. NRC'nin 70 kg'lık koyun örnek rasyonlarında kesif yem payı bakımda %0, gebeliğin son 4 haftasında %15–35, emzirmenin ilk haftalarında %35'tir (NRC, Nutrient Requirements of Sheep, 1985, Tablo 2). Kuru ot KM'si %89 alındı. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mürsel Özdoğan'ın teknik notu genel ortalama olarak %2,5–3 verir.
100 koyuna ne kadar yem verilir? Bakımdaki 100 koyun günde yaklaşık 120 kg KM, yani 135 kg kuru ot ya da 340–400 kg mısır silajı ister; emzirmede bu 210–300 kg KM'ye çıkar. Yıllık ve dönüm hesabı için kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfasına bakın.
Keçi: Keçi için ayrı, kamu kaynaklı bir oran vermiyoruz. Hesaplayıcımız koyun ve keçi için başlangıç değeri olarak %2 kullanır. Süt keçisinde verim arttıkça tüketim de artar; ayrıntı için keçi için yem bitkisi ve küçükbaş için yem bitkisi sayfalarına bakın.
Yıllık Toplam: Bir İnek Yılda Ne Kadar Yer?
Tablodaki 600 kg'lık ineği bir yıla yayalım. Basit tutmak için 305 gün boyunca ortalama 20 kg süt, 60 gün kuru dönem alıyoruz:
- Sağım dönemi: 19,2 kg × 305 gün ≈ 5,86 ton KM. Kaba payı %55 ise 3,2 ton kaba yem, 2,6 ton kesif yem KM'si.
- Kuru dönem: 9,6–12 kg × 60 gün ≈ 0,6–0,7 ton KM, büyük kısmı kaba yemden.
- Yıllık toplam: yaklaşık 6,4–6,6 ton KM. Bunun 3,8–3,9 tonu kaba yem, yaklaşık 2,6 tonu kesif yem KM'sidir.
- Yaş kiloda: kaba yemin tamamı mısır silajı olsa yılda 11–13 ton silaj; kesif yem ise yaklaşık 3 ton.
Bu kaba yemin kaç dönüm mısır, yonca, sorgum ya da Maralfalfa ettiğini hayvan sayınızla birlikte kaba yem ihtiyacı hesaplayıcısı çıkarır. Bitkilerin dönüm verimleri yem bitkisi verim tablosunda.
Tire Tarlasından: Yaş Kiloyla Tartmanın Tuzağı
İzmir Tire'deki (Işıklı Köyü) tarlamızda Maralfalfa'nın hasattaki kuru maddesi %25 ile %35 arasında değişiyor. Bu oran Tire'deki tarlamızın hasatlarından; sulama ve biçim zamanına göre değişir. Küçük görünen bu fark yemlikte büyür:
- Her gün aynı 15 kg taze Maralfalfa verdiğinizi düşünün.
- KM %25 ise ineğe giden kuru madde 3,75 kg; %35 ise 5,25 kg.
- Aradaki 1,5 kg KM, yaklaşık 4–5 kg mısır silajına denk gelir. Terazi aynı, yem aynı değil.
Bu yüzden biçim takvimini düzenli tutuyoruz: ilk hasat dikimden yaklaşık 100 gün sonra, bitki 3–3,5 m'deyken; sonra 80–90 günde bir, yerden 10–15 cm yüksekten. Kendi tarlanızda da yem analizi yaptırmanızı öneririz. Planlarken iki şeyi hesaba katın: Maralfalfa kışın uykuya yatar, baharda yeniden sürer; kışın yemi yazdan silaj olarak ayrılmalıdır (silaj nasıl yapılır?). İlk yıl verim tam kapasiteye ulaşmaz; 2. yıldan itibaren tam verim. Kış ayları için yazdan silaj ayırarak planlayın.
Günlük Yem Maliyeti: Nasıl Hesaplanır?
“1 besi hayvanının günlük yem maliyeti ne kadar?” sorusunun tek bir cevabı yok; yem fiyatı bölgeye ve aya göre değişir. Hesap ise basit:
Günlük maliyet = (silaj kg × silajın kg fiyatı) + (kuru ot kg × kg fiyatı) + (kesif yem kg × kg fiyatı) + mineral ve diğerleri
Örneğin 350 kg'lık danada yukarıdaki tabloya göre 10–14 kg silaj ve 6–7 kg kesif yem düşer. Bu kiloları kendi alış fiyatlarınızla çarpın. Pazar fiyatlarını kaba yem fiyatları sayfasında, hesabı yem maliyeti hesaplama aracında bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaba yeminizin bir kısmı için Maralfalfa çeliği
Paketleri ve güncel fiyatı fiyat sayfasında görebilir, kaç çelik gerektiğini dönüme kaç çelik sayfasından öğrenebilirsiniz. Hangi hayvana nasıl uyduğu için Maralfalfa hangi hayvanlar için uygun?
🛒 Maralfalfa Sipariş Ver →