Korunga Nedir?
Korunga Otu: Protein, Verim, Ekim
Kısa cevap: Korunga (Onobrychis viciifolia), kıraç ve kireçli tarlada yetişen çok yıllık bir baklagil yem bitkisidir. Aynı tarladan 4–5 yıl bozulmadan ot alınır, ekonomik ömrü 5–6 yıldır. Isparta İl Müdürlüğü'ne göre dönümden (1.000 m²) 250–400 kg kuru ot verir. Kuru otunda ham protein denemelerde %12,7–16,4 ölçüldü. Taze otu yonca gibi şişme yapmaz. Sulu tarlada yonca, kuru tarlada korunga daha başarılıdır.
Son güncelleme: 10 Kasım 2026 · Kaynaklar: TTSM, il tarım müdürlükleri, Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü, üniversite denemeleri
Korunga Nedir? Kıraç Tarlanın Baklagili
Korunga, baklagiller ailesinden çok yıllık bir yem bitkisidir. Bilimsel adı Onobrychis viciifolia'dır; bazı yayınlarda O. sativa olarak geçer. Halk arasında korunga otu da denir. Kökleri derine iner, havanın azotunu toprağa bağlar. Bu yüzden azot gübresine az ihtiyaç duyar; Isparta İl Müdürlüğü'nün deyişiyle toprağı gübre vermiş gibi kuvvetlendirir¹ ².
Korunganın yeri kıraç tarladır. Derin, drenajı iyi ve kireçli toprakta en iyi gelişir; topraktaki kireç arttıkça ot verimi de yükselir¹. Yoncanın yetişmediği zayıf, kıraç ve yamaç yerlerde bile ürün verir². Taze, kuru ot ya da silaj olarak yedirilir; otlatmaya dayanıklıdır, iyi bir mera bitkisidir¹. Bol ve renkli çiçek açtığı için arıcılıkta da değerlidir¹ ².
Tarlamızda korunga yetiştirmiyoruz ve korunga tohumu satmıyoruz; bu sayfadaki rakamlar kamu kurumları ve üniversitelerin yayınlarından alındı.
Korunga Bir Bakışta: Kaynaklı Özet Tablo
Aşağıdaki tablo korunganın tarla isteğini, verimini ve besin değerini kaynaklarıyla birlikte verir. Deneme sonuçları belli bir yer ve yıla aittir; kendi tarlanızda farklı çıkabilir.
| Konu | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Bitki | Çok yıllık baklagil; azot bağlar | TARM, 2024¹; Soya³ |
| Uygun tarla | Derin, drenajlı, kireçli; kıraç ve yamaç. Nemli, asitli, ağır killi ve taban suyu yüksek tarlayı sevmez. | TARM, 2024¹; Isparta İM² |
| Yağış | Yıllık yağışı ~300 mm olan yörelerde yetişebilir | Soya³ |
| Biçim | Çiçeklenme başında; kurakta 1–2, suluda 2–3 biçim. Ekildiği yıl pek ot alınmaz. | TARM, 2024¹; Isparta İM²; Soya³ |
| Kuru ot verimi | Isparta İl Müdürlüğü'ne göre 250–400 kg/da. Erzurum'da 4 yıl ortalaması kıraçta 645, suluda 831 kg/da. Bakanlık tescil denemelerinde (Ankara, Bilecik, Sivas) standart çeşitlerin 3 yıl ortalaması 447 kg/da. | Isparta İM²; Erkovan ve Tan, 2009⁴; TTSM, 2022⁶ |
| Yeşil ot verimi | Isparta İl Müdürlüğü'ne göre 800–1.000 kg/da. Tescil denemelerinde standart çeşitlerin 3 yıl ortalaması 2.219 kg/da. | Isparta İM²; TTSM, 2022⁶ |
| Ham protein (kuru ot) | Denemelerde %12,73–16,43 (12 yerel popülasyonda %12,73–15,90; Kazak çeşidinde %16,43). Bazı kaynaklar %17–20'ye kadar verir. | Ülger ve Kaplan, 2016⁵; TTSM, 2022⁶; Soya³ |
| Ömür | 4–5 yıl bozulmadan; ekonomik ömür 5–6 yıl. Aynı yere 10 yıl geçmeden yeniden ekilmez. | TARM, 2024¹; Erkovan ve Tan, 2009⁴; Isparta İM² |
| Şişme | Taze otu yonca gibi şişme yapmaz | TARM, 2024¹; Isparta İM²; Erkovan ve Tan, 2009⁴ |
Dönüm ile dekar (da) aynıdır (1.000 m²). Yeşil ot yaş ağırlıktır; kuru otla doğrudan kıyaslamayın. TARM: Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü; İM: İl Tarım ve Orman Müdürlüğü; TTSM: Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi. Kaynakların tamamı sayfa sonunda.
Korunga Ekimi: Kısaca
Korunga kışı sert iç ve doğu bölgelerde erken ilkbaharda, kışı ılıman kıyı yörelerinde sonbaharda ekilir¹ ³. Tohum çoğunlukla kabuklu ekildiği için dönüme atılan kilo yoncadan çok yüksektir; tohum yoncadan iri olduğu için daha derine gömülür³. Ekildiği yıl bitki kök geliştirir, pek ot alınmaz; ilk yıl ot vermedi diye tarla bozulmamalıdır¹. Bölgeye göre ekim ayı, dekara tohum miktarı, ekim derinliği ve gübreleme korunga ne zaman ekilir, dönüme kaç kilo atılır sayfasında.
Korunga Verimi ve Biçim: Dönümden Ne Çıkar?
Korunga yüksek tonaj bitkisi değildir; değeri, sulanamayan tarladan kaliteli ot vermesidir. Isparta İl Müdürlüğü'ne göre dönümden 250–400 kg kuru ot, 800–1.000 kg yeşil ot verir². Bakanlığın Ankara, Bilecik ve Sivas'taki tescil denemelerinde standart çeşitler üç yılda ortalama 2.219 kg yeşil, 447 kg kuru ot verdi⁶. En kaliteli ot çiçeklenme başında biçilince alınır; biçim geciktikçe sap sertleşir¹ ².
Verim yıldan yıla değişir. Erzurum'daki denemede kıraç parselin kuru ot verimi dördüncü ürün yılında ilk ürün yılının yarısının altına indi⁴. Yıl yıl rakamlar ve 10 dönümlük örnek hesap korunga ekimi ve verimi sayfasında.
Korunga Otunun Besin Değeri: Kaç Protein?
Sivas, Kayseri ve Kahramanmaraş'tan toplanan 12 yerel korunga popülasyonunda, çiçeklenmede biçilen otun ham proteini %12,73–15,90 ölçüldü. Aynı çalışmada NDF %42,6–53,9, ADF %32,0–41,8, metabolik enerji 8,31–10,19 MJ/kg kuru madde, organik madde sindirimi %60–73 çıktı⁵. Bakanlığın 2022 tescil raporunda Kazak çeşidinin kuru otunda ham protein %16,43 bulundu⁶. Bazı kaynaklar kuru otta %17–20'ye kadar protein verir³; denemelerde ölçülen değerler ise %12,7–16,4 aralığındadır.
Korunga otu kalsiyum, fosfor ve diğer minerallerce de zengindir¹. Proteini en çok biçim zamanı belirler: Ege Üniversitesi kaynağına göre en çok ot ve protein, tarlanın %10–25'i çiçekteyken alınır³. Korunganın öteki baklagillerle ve fil otlarıyla protein kıyası proteini yüksek yem bitkileri sayfasında.
Korunga Hayvanı Şişirir mi?
Hayır. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü, taze korunganın hiçbir hayvana dokunmadığını, yonca gibi şişme yapmadığını yazar¹. Isparta İl Müdürlüğü de her cins hayvana yeşil biçilip yedirilebileceğini belirtir². Atatürk Üniversitesi'nin Erzurum denemesi korungayı şişme yapmayan bir baklagil olarak tanımlar⁴. Yerel popülasyonlarda kondanse tanen oranı %2,07–4,70 ölçüldü⁵.
Bu, korungayı otlatmada ve taze yemde güvenli kılar. Yine de her yeni yeme geçişi birkaç güne yayın. Koyun ve keçi için seçenekler küçükbaş için yem bitkisi sayfasında.
Ömür: Tarla Kaç Yıl Ot Verir?
Aynı tarladan 4–5 yıl bozulmadan ot alınır¹. Atatürk Üniversitesi'nin Erzurum çalışmasına göre Türkiye'deki ekonomik ömrü 5–6 yıldır; zararlı böcekler bu süreyi kısaltır⁴. Verim genellikle üçüncü yılda en yüksektir³. Korunga bozulduktan sonra aynı yere 10 yıl geçmeden yeniden korunga ekilmemelidir².
Korunga mı Yonca mı? Kısa Karşılaştırma
İkisi de çok yıllık baklagildir, ikisi de azot bağlar. Aralarındaki asıl fark sudur. Isparta İl Müdürlüğü'nün kuralı kısadır: sulu koşulda yonca, kuru koşulda korunga daha başarılı ve ekonomiktir².
| Özellik | Korunga | Yonca |
|---|---|---|
| Toprak isteği | Kireçli, drenajlı; kıraç ve yamaçta da yetişir¹ ² | Derin, drenajlı, yeterince kireçli; en uygun pH 6,5–7,5; durgun taban suyunu sevmez⁷ |
| Su | Kuru tarım; ~300 mm yağışlı yörede yetişebilir³ | Yüksek verim için düzenli sulama; her biçimde iki sulama önerilir⁷ |
| Şişme riski | Yapmaz¹ ² ⁴ | Yapabilir¹ ⁴ |
| Ömür | 4–5 yıl bozulmadan; ekonomik 5–6 yıl¹ ⁴ | Ekonomik ömür 7–10 yıl⁷ |
Sulanan tarlada yonca daha çok biçim ve daha çok ot verir; kıraç, kireçli ve yamaç tarlada korunga daha güvenlidir. Hayvanı tarlada otlatan işletme için korunganın şişme yapmaması büyük bir artıdır. Yonca hakkında genel bilgi yonca nedir sayfasında; dönümden kaç ton alındığı yonca verimi sayfasında. Korunga, yonca, mısır ve Maralfalfa'yı tek tabloda görmek için en verimli yem bitkisi karşılaştırmasına bakın.
Korunga tohumu satmıyoruz. Kuyu ya da damla sulamayla sulayabildiğiniz bir parseliniz varsa Maralfalfa çeliği sunuyoruz: bir kez dikilir, ikinci yıldan itibaren hasat başına 30–40 ton/dönüm yeşil ot verir, kışın uykuya yatar ve ilkbaharda kökten yeniden sürer. Arazinize uyup uymadığını WhatsApp'tan birlikte konuşalım.
Korunga ve Maralfalfa: Yerleri Farklı
Korunga ile Maralfalfa aynı tarlanın rakibi değildir. Hiç sulama imkânı olmayan kıraç tarlada korunga mantıklı bir seçimdir. Maralfalfa ise sulanan parselin bitkisidir: kuraklığa dayanıklıdır ama susuz büyümez, mısırın yaklaşık üçte biri kadar su ister. Maralfalfa bir baklagil değildir, azot bağlamaz; korunganın yerini tutmaz.
Maralfalfa çok yıllık bir fil otu çeşididir ve yaklaşık 15 yıl yerinde kalır. İlk hasat dikimden yaklaşık 100 gün sonra alınır; sonra tonaj için 80–90, protein için 50–60 günde bir biçilir. Hasat başına dönümden 30–40 ton, yılda 2–3 hasatla 70–100 ton yeşil ot verir; ilk yıl tam kapasiteye ulaşmaz. Ham proteini taze otta %14–18, silajda %11–14'tür. Kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer.
İki bitkiyi ayrıntılı karşılaştırdığımız sayfa: Korunga mı Maralfalfa mı? Maralfalfa'nın kendisi için Maralfalfa nedir, sulama planı için Maralfalfa sulama rehberi. Kıraç tarla için başka seçenekler susuz yetişen yem bitkileri ve kurak bölge için yem bitkisi sayfalarında; bütün yem bitkileri yem bitkileri rehberinde.
Sık Sorulan Sorular
Sulanan parsel için Maralfalfa çeliği
Korunga kıraç parselin otunu verir; sulayabildiğiniz parsel için Maralfalfa çeliği sunuyoruz. Paketleri ve güncel fiyatı fiyat sayfasında görebilir, kaç çelik gerektiğini dönüme kaç çelik sayfasından hesaplayabilirsiniz.
🛒 Maralfalfa Sipariş Ver →Kaynaklar
¹ Kaynak: Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, "Korunga Yetiştiriciliği" broşürü, FAO–Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEMFAO22 projesi, Ankara, 2024 (Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü sitesinde). bolu.tarimorman.gov.tr/Belgeler/agroekoloji/KORUNGA%20YET%DD%DET%DDR%DDC%DDL%DD%D0%DD%20K%DC%C7%DCK.pdf
² Kaynak: Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, "Korunga" (Korunga Tarımı) bilgi notu, 2014. isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı Bilgiler/Bitkisel Yetiştiricilik/Tarla Bitkileri Yetiştiriciliği/Korunga Tarımı.pdf
³ Kaynak: Soya, H. (Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi), "Korunga Yetiştirme Tekniği", DergiPark arşivi (yayın yılı belgede yazılı değil). dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1700277
⁴ Kaynak: Erkovan, H. İ. ve Tan, M. (2009), "Sulu ve Kıraç Şartlarda Yetiştirilen Korungada Ot ve Tohum Verimi ile Bazı Özelliklerin Belirlenmesi", EÜFBED Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2(1), Atatürk Üniversitesi, Erzurum; 2002–2005 ürün yılları, 4 yıl ortalaması sulu 831,1, kıraç 645,0 kg/da kuru ot. dergipark.org.tr/tr/download/article-file/68367
⁵ Kaynak: Ülger, İ. ve Kaplan, M. (2016), "Yerel Korunga (Onobrychis sativa) Popülasyonlarında Potansiyel Besleme Değeri, Gaz ve Metan Üretimi Yönünden Farklılıklar", Alınteri Zirai Bilimler Dergisi 31(2): 42–47. Sivas, Kayseri, Kahramanmaraş; 12 popülasyon; ham protein %12,73–15,90, kondanse tanen %2,07–4,70. dergipark.org.tr/en/download/article-file/267332
⁶ Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TTSM, Korunga Tescil Raporu (Kazak), Ankara, 2022. Tarımsal değer ölçme denemeleri 2019–2021, Ankara, Bilecik ve Sivas; standart çeşit ortalaması 2.218,5 kg/da yeşil, 447,4 kg/da kuru ot; Kazak kuru otunda ham protein %16,43. tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM (Yayınlar › Tescil Raporları › 2022 › Çayır Mera ve Yem Bitkileri)
⁷ Kaynak: Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, "Yonca Tarımı" broşürü (tarihsiz). denizli.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Download/Lifletler/BK_Yonca%20Tar%C4%B1m%C4%B1.pdf