Korunga Ekimi: Ne Zaman, Dönüme Kaç Kilo?
Biçim, Verim ve Ömür
Korunga kıraç, kireçli ve taban suyu düşük tarlalara ekilir. Kışı sert yerlerde erken ilkbaharda (Mart), kışı ılıman kıyı yörelerinde sonbaharda (Ekim–Kasım ortası) ekilir. Kabuklu tohumla dekara mibzerle 12–15 kg, serpme 15–18 kg atılır; derinlik 3–5 cm'dir. Çiçeklenme başında biçilir; aynı tarladan 4–6 yıl ot alınır.
Son güncelleme: 6 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Korunga Ne Zaman Ekilir?
Korunga (Onobrychis viciifolia) çok yıllık bir baklagil yem bitkisidir. Kışı sert geçen iç ve doğu bölgelerde erken ilkbaharda, genellikle Mart'ta ekilir. Ege, Akdeniz ve Marmara kıyıları gibi kışı ılıman yörelerde sonbaharda, Ekim ile Kasım ortası arasında ekilebilir.3 1 Korunga ilk yılında soğuğa duyarlıdır, yaşlandıkça dona dayanımı artar.3 2 Bu yüzden kışı sert yerde sonbahar ekimi önerilmez; fide kışa zayıf girer.
Not: İzmir Tire'deki tarlamızda korunga yetiştirmiyoruz ve korunga tohumu satmıyoruz. Bu sayfadaki rakamlar kamu ve üniversite kaynaklıdır; her rakamın kaynağı sayfa sonunda yazılı.
Dönüme Kaç Kilo Korunga Ekilir?
Korunga tohumu çoğunlukla kabuklu, yani bakla kabuğuyla birlikte ekilir. Kabuk kurak koşulda tohumu korur; tohum toprakta yeterli nemi bulunca çimlenir.3 Kabuklu tohum ağır olduğu için dekara atılan kilo yoncadan çok yüksektir. Kaynaklar ot için ekimde dekara 6 ile 20 kg arasında değer verir; fark ekim yönteminden ve tohumun kabuklu olup olmamasından gelir. Dönüm ile dekar aynı alandır, 1.000 m².
| Konu | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Ekim zamanı, kışı sert iç ve doğu bölgeler | Erken ilkbahar (Mart) | Soya [3]; TARM, 2024 [1]; Isparta İl Md. [2] |
| Ekim zamanı, kışı ılıman kıyı yöreleri | Sonbahar (Ekim–Kasım ortası) | Soya [3]; TARM, 2024 [1] |
| Tohum, mibzerle sıraya (kabuklu) | 12–15 kg/da | Soya [3] |
| Tohum, serpme (kabuklu) | 15–18 kg/da | Soya [3] |
| Tohum, diğer öneriler | Serpme 12–15, mibzer 6–8 kg/da (TARM); serpme 15–20, mibzer 10–15 kg/da (Isparta) | TARM, 2024 [1]; Isparta İl Md. [2] |
| Ekim derinliği | 3–5 cm (sıraya); Isparta 3–4 cm; TARM broşürü 3–7 cm | Soya [3]; [2]; [1] |
| Sıra arası | Ot için 20–50 cm, tohum için 50–70 cm; Erzurum denemesinde 30 cm | Soya [3]; Erkovan ve Tan, 2009 [4] |
| Yıllık yağış | ~300 mm olan yörelerde yetişebilir | Soya [3] |
TARM: Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü. Değerler genel önerilerdir; tohumun çimlenme gücüne ve tarlanıza göre il tarım müdürlüğünüz değiştirebilir.
Serpme ekimde tohum tırmıkla toprağa karıştırılır.3 1 Tohum yatağı yabancı otlardan temizlenmiş, kesekleri ufalanmış ve bastırılmış olmalıdır.2 Toprak hazırlığının genel adımları için yem bitkisi toprağı hazırlama sayfasına bakın.
Toprak İsteği: Neden Kıraçta Tercih Edilir?
Korunga en iyi gelişmeyi derin, drenajı iyi ve kireçli topraklarda yapar; topraktaki kireç arttıkça ot verimi de artar.1 Yoncanın yetişmediği zayıf, kıraç ve yamaç yerlerde de ürün verir; hububatın yetiştiği hemen her toprakta yetişir.2 Derin kökü toprağın alt katlarındaki suya ve besine ulaşır.3
Sevmediği yer de bellidir: nemli, asitli ve ağır killi toprakta iyi gelişmez. Taban suyu yüksek, su tutan araziye ekilmemelidir.1 Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün pratik kuralı kısadır: sulu koşulda yonca, kuru koşulda korunga daha başarılı ve ekonomiktir.2 Kıraç tarla için başka seçenekleri susuz yetişen yem bitkileri ve kurak bölge için yem bitkisi sayfalarında topladık.
Korunga Gübrelemesi: Baklagil Azotunu Kendi Bağlar
Korunga köklerindeki nodüllerle havanın azotunu toprağa bağlar.3 Bu yüzden kamu kaynakları gübreyi esas olarak ekimde verir. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü broşürü ekimden önce dekara 10 kg %26'lık azotlu gübre, ekimde 15–20 kg DAP ya da TSP önerir; sonra gübre istemediğini yazar.1 Ege Üniversitesi kaynağı çıkış için az azot (dekara 3 kg saf azot) ve ekimden önce dekara 10 kg saf fosfor verir.3
Biz kendi tarlamızda kimyasal gübre yerine ahır gübresi ve kompostu öne alıyoruz. Aynı kaynak da çiftlik gübresi varsa kimyevi gübre yerine dekara 2 ton çiftlik gübresinin sonbaharda serpilebileceğini yazar.3 Hangi yolu seçerseniz seçin, dozu toprak analizine göre belirleyin.
Biçim Zamanı ve Yılda Kaç Biçim?
Korungada en kaliteli ot çiçeklenme başında biçilince alınır. Biçim geciktikçe gövde sertleşir, protein düşer.1 Ege Üniversitesi kaynağına göre en çok ot ve protein, tarlanın %10–25'i çiçekteyken alınır. Tomurcuk ile %25–50 çiçek arasında biçilen korunga kurak koşulda 2, sulu koşulda 3 biçim verir. Tam çiçekte biçilirse kurakta 1, suluda 2 biçim kalır.3 Biçim yüksekliği 5–10 cm olmalıdır.3
Ekildiği yıl korungadan pek ot alınmaz; bitki ilk yıl kök geliştirir, esas verim ikinci yıldan başlar. İlk yıl ot vermedi diye tarla bozulmamalıdır.1 İlk yıl yabancı ot fideyi bastırırsa tarla çayır biçme makinesiyle biçilerek ot kontrol edilir.1
Korunga Verimi: Dekara Kaç Kilo Ot?
Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü dekardan 250–400 kg kuru ot, 800–1.000 kg yeşil ot verir.2 Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü bir biçimde dekardan 1–1,5 ton yaş ot alındığını, kuruyunca bunun dörtte birinin kaldığını yazar.1 Ege Üniversitesi kaynağı kıraçta dekara 1.000–1.200 kg, suluda 1.500–1.800 kg yeşil ot verir.3
Yıldan yıla değişimi Erzurum'daki deneme gösteriyor. 2001'de ekilen kıraç parselde 2002–2005 yıllarında dekara kuru ot verimi sırasıyla 869, 634, 705 ve 373 kg oldu; dört yıl ortalaması 645 kg. Sulu parselde ortalama 831 kg alındı; sulu parselde yılda iki biçim yapıldı.4 Yani dördüncü ürün yılında verim ilk ürün yılının yarısının altına indi. Korunga kurak koşulda da proteince zengindir: kuru otunda %17–20 protein bulunur.3
Korunga Kaç Yıl Yaşar?
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü aynı tarladan 4–5 yıl bozulmadan ot alınabildiğini yazar.1 Erkovan ve Tan, bazı kaynaklarda 8–20 yıl yaşadığı yazılsa da Türkiye'deki ekonomik ömrünün 5–6 yıl olduğunu, zararlı böceklerin bu süreyi kısalttığını belirtir.4 Verim genellikle birinci ve ikinci yılda azdır, üçüncü yılda en yüksektir, sonra 4. ve 5. yıllar gelir.3 Korunga bozulduktan sonra aynı yere 10 yıl geçmeden yeniden korunga ekilmemelidir.2
Arıcılık Değeri ve Şişme
Korunga bol ve renkli çiçek açar; arıların sıkça ziyaret ettiği iyi bir balözü bitkisidir.1 4 Ege Üniversitesi kaynağı, Kars yöresi balının ününü korungaya bağlar.3 Hayvancılık için asıl artısı şudur: taze korunga yonca gibi şişme yapmaz, her hayvana yeşil biçilip verilebilir.2 1
Korunga, Yonca ve Macar Fiği Farkı
Üç bitki de baklagildir ama tarlada yerleri farklıdır. Korunga kıraç ve kireçli tarlanın çok yıllık bitkisidir; yonca sulu tarlada daha çok biçim verir; Macar fiği tek yıllıktır, kışlık ekilip yazın biçilir.
| Özellik | Korunga | Yonca | Macar fiği |
|---|---|---|---|
| Ömür | 4–5 yıl bozulmadan; ekonomik 5–6 yıl [1][4] | Ekonomik ömür 7–10 yıl [5] | Tek yıllık [6] |
| Dekara tohum (ot için) | 12–18 kg, kabuklu [3] | Sıraya 1,5–3 kg, serpme 3–5 kg [5] | 8–12 kg [6] |
| Ekim derinliği | 3–5 cm [3] | 1–2 cm [5] | 3–5 cm [6] |
| Yılda biçim | Kurakta 1–2, suluda 2–3 [3] | Bölgeye göre 3–10 [5] | Tek biçim (Temmuz) [6] |
| Uygun tarla | Kıraç, kireçli, taban suyu düşük [1][2] | Sulu tarla [2] | Kıraç, kışlık ekim [6] |
| Şişme | Yapmaz [1][2] | Yapabilir [1] | Kaynakta yok |
Ayrıntılar için yonca ekimi ve fiğ ekimi sayfalarına, bütün yem bitkilerini yan yana görmek için yem bitkileri rehberine bakın.
Örnek Hesap: 10 Dönüm Kıraç Korunga
Diyelim ki 10 dönüm (10.000 m²) kıraç, kireçli bir tarlanız var. Rakamları kaynaklardaki aralıklarla hesaplayalım:
- Tohum: Serpme ekimde dekara 12–18 kg ile 120–180 kg kabuklu tohum gerekir.1 3 Mibzerle 6–8 kg öneren kaynağa göre bu 60–80 kg'a iner.1
- Birinci yıl: Ot pek alınmaz; bitki kök geliştirir.1
- İkinci yıldan itibaren: Dekara 250–400 kg kuru otla tarladan yılda 2,5–4 ton kuru ot çıkar.2 İyi bir yılda bu, Erzurum denemesindeki gibi 6 tonu geçebilir.4
- Hayvan: 600 kg'lık, günde 20 kg süt veren inek günde yaklaşık 19 kg kuru madde yer.7 Bu ineğe günde 5 kg korunga otu verirseniz yılda yaklaşık 1,8 ton ot gider.
Sonuç: 10 dönüm kıraç korunga, 1–2 sağmal ineğin rasyonundaki günlük 5 kg kuru ot payını yıl boyu karşılar. Bir ineğin bütün kaba yemini korungadan vermek isterseniz bu alan ancak bir hayvana yeter. Hesap varsayımdır; kendi sürünüz için inek günde kaç kg yem yer ve kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfalarını kullanın.
Korunga kıraç tarlanın bitkisidir; biz korunga tohumu satmıyoruz. Kuyu ya da damla sulamayla sulayabildiğiniz bir parseliniz varsa, Maralfalfa çeliğinin ilinize uyup uymadığını WhatsApp'tan birlikte bakalım.
Kıraçta Korunga, Sulanan Parselde Maralfalfa
Korunga ile Maralfalfa aynı tarlanın rakibi değildir; ikisinin yeri farklıdır. Hiç sulama imkânı olmayan kıraç tarlada korunga mantıklı bir seçimdir. Maralfalfa ise sulu tarım bitkisidir: kuraklığa dayanıklıdır ama susuz büyümez, mısırın yaklaşık üçte biri kadar su ister. Sulanabilen bir parselde biçim başına dekardan 30–40 ton yeşil ot, yılda 70–100 ton verir. Yaklaşık 15 yıl yerinde kalır; kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer.
Bu yüzden birçok işletmede ikisi yan yana durur: kıraç parselde korunga kuru ot ve protein, kuyunun yettiği küçük parselde Maralfalfa yeşil yem ve silaj verir. İki bitkiyi ayrıntılı karşılaştırdığımız sayfa: Korunga mı Maralfalfa mı? Sulama planı için Maralfalfa sulama rehberi, kış davranışı için Maralfalfa kışın ne olur?
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar
- Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, “Korunga Yetiştiriciliği” broşürü, FAO–Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEMFAO22 projesi, Ankara, 2024 (Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü sitesinde). https://bolu.tarimorman.gov.tr/Belgeler/agroekoloji/KORUNGA%20YET%DD%DET%DDR%DDC%DDL%DD%D0%DD%20K%DC%C7%DCK.pdf
- Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Korunga” (Korunga Tarımı) bilgi notu, 2014. https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydal%C4%B1%20Bilgiler/%E2%80%8BBitkisel%20Yeti%C5%9Ftiricilik/Tarla%20Bitkileri%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/Korunga%20Tar%C4%B1m%C4%B1.pdf
- Soya, H. (Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi), “Korunga Yetiştirme Tekniği”, DergiPark arşivi (yayın yılı belgede yazılı değil). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1700277
- Erkovan, H. İ., Tan, M. (Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Erzurum), “Sulu ve Kıraç Şartlarda Yetiştirilen Korungada Ot ve Tohum Verimi ile Bazı Özelliklerin Belirlenmesi”, EÜFBED Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2(1), 2009. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/68367
- Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Yonca Tarımı” broşürü. https://denizli.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Download/Lifletler/BK_Yonca%20Tar%C4%B1m%C4%B1.pdf
- Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Macar Fiği” bilgi notu, 2014. https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydal%C4%B1%20Bilgiler/%E2%80%8BBitkisel%20Yeti%C5%9Ftiricilik/Tarla%20Bitkileri%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/Macar%20Fi%C4%9Fi%20Tar%C4%B1m%C4%B1.pdf
- National Research Council (NRC), Nutrient Requirements of Dairy Cattle, 7. baskı, National Academy Press, 2001. https://nap.nationalacademies.org/read/9825/chapter/3