Yonca Tohumu Dönüme Ne Kadar Atılır?
Kaç Günde Çıkar, Dekara Kaç Kilo Tohum Verir
Saf yonca tohumundan mibzerle sıraya ekimde dekara (dönüm, 1.000 m²) 1,5–3 kg, serpme ekimde 3–5 kg atılır. Kaynak sulu ve kıraç tarla için ayrı kilo vermez; kıraçta sıra arası 30–40 cm'ye açılır. Tohum 1–2 cm derine ekilir. Ilık toprakta birkaç günde çimlenir. Türkiye denemelerinde dekardan yaklaşık 18–63 kg tohum alındı.
Son güncelleme: 11 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Yonca Tohumu Dönüme Kaç Kilo Atılır?
Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne göre saflığı tam yonca tohumundan serpme ekimde dekara 3–5 kg, sıraya ekimde 1,5–3 kg yeterlidir.[1] Dönüm ile dekar aynı alandır, 1.000 m². Serpmede tohum eşit dağılmaz ve bir kısmı yüzeyde kalır; bu yüzden daha fazla atılır.
Bu sayfa yalnız tohumu anlatır: kaç kilo, kaç tohum, kaç günde çıkış, etikette ne aranır, tohumluk yoncadan kaç kilo tohum alınır. Ekim zamanını, toprak hazırlığını ve bakımı yonca ekimi sayfasında, ot verimini yonca verimi sayfasında anlattık. Tüm yonca sayfaları yonca başlığında toplu durur.
Not: Yonca yetiştirmiyoruz ve tohum satmıyoruz. Bu sayfadaki rakamlar kamu ve üniversite kaynaklıdır, her biri sayfa sonundaki Kaynaklar listesine bağlıdır.
Ekim Yöntemine ve Koşula Göre Dekara Tohum Miktarı
| Ekim yöntemi | Koşul | Dekara tohum | Sıra arası | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Sıraya (mibzerle), ot için | Sulu | 1,5–3 kg | 18–20 cm | Denizli İl Tarım ve Orman Md.[1] |
| Sıraya (mibzerle), ot için | Kıraç | 1,5–3 kg | 30–40 cm | Denizli İl Tarım ve Orman Md. [1] |
| Serpme, ot için | Sulu ya da kıraç | 3–5 kg | Sıra yok | Denizli İl Tarım ve Orman Md. [1] |
| Mibzerle sıraya | Sulanan tarla, Kaliforniya | 1,7–2,2 kg | Belirtilmemiş | Kaliforniya Üniv. ANR 8290[2] |
| Serpme | Sulanan tarla, Kaliforniya | 2,2–2,8 kg | Sıra yok | Kaliforniya Üniv. ANR 8290 [2] |
| Tohum üretimi parseli | İklim ve toprağa göre | Kaynakta kilo yok | 30–60 cm | Denizli İl Tarım ve Orman Md. [1] |
Kaliforniya değerleri hektar başına 17–22 ve 22–28 kg olarak verilir; dekara çevirmek için 10'a böldük. Kaynaklar kıraç tarla için ayrı kilo vermez. Kıraçta sıralar açılır; dekardaki sıra sayısı azaldığı için aralığın alt yarısı çoğu zaman yeter. Bu son cümle bizim yorumumuzdur.
1 Kg Yonca Tohumu Ne Kadar Alana Ekilir?
Hesap basit: 1.000 m²'yi dekara atılan kiloya bölün. Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün aralığıyla sonuç şöyle çıkar:[1]
| Ekim şekli | Dekara tohum | 1 kg tohumun yettiği alan |
|---|---|---|
| Mibzerle sıraya, seyrek | 1,5 kg | ≈ 670 m² (⅔ dönüm) |
| Mibzerle sıraya, sık | 3 kg | ≈ 330 m² (⅓ dönüm) |
| Serpme, seyrek | 3 kg | ≈ 330 m² (⅓ dönüm) |
| Serpme, sık | 5 kg | 200 m² (⅕ dönüm) |
Alanlar bizim hesabımızdır. Bir torba tohumla kaç dönüm ekeceğinizi bulmak için torbadaki kiloyu dekara atacağınız kiloya bölün.
Neden Bu Kadar Az Tohum Yeter? Bin Dane Ağırlığı
Yonca tohumu çok küçüktür. Kaliforniya Üniversitesi'ne göre 454 g (1 libre) çıplak tohumda yaklaşık 220.000 tane vardır; bu, gramda 485 tohum demektir.[2] Türkiye denemelerinde bin dane ağırlığı Bornova'da 1,98–2,15 g, Niğde'de 2,13–2,29 g ölçüldü.[3] [4] Yani 1 kg yonca tohumunda kabaca 437.000–505.000 tane bulunur.
Dekara 2 kg atarsanız metrekareye 870–1.010 tohum düşer. Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün hedefi ise ilk yıl metrekarede yaklaşık 300 bitki, sonraki yıllarda 150–200 bitkidir.[1] Tohumların üçte birinin tutması yeter. Kaliforniya Üniversitesi, ilk sezon sonunda bitkilerin %40–50'sinin kaldığını ve sık ekimin kötü tohum yatağı dışında verimi artırmadığını yazar.[2] Fazla tohum atmak yerine tohum yatağını düzeltin.
Yonca Tohumu Kaç Günde Çıkar?
Çimlenme süresini toprak sıcaklığı belirler. Kaliforniya Üniversitesi'ne göre yonca tohumu en iyi 18–29 °C toprakta çimlenir.[2] Minnesota Üniversitesi'nden Craig Sheaffer ve Jared Goplen donma noktasına yakın sıcaklıkta çimlenmeyi ölçtü.[5]
| Sıcaklık | Çimlenme | Kaynak |
|---|---|---|
| 0 °C civarı | Tohumların yarısı yaklaşık 15 günde | Minnesota Üniv. [5] |
| 4 °C | Yaklaşık 6 gün | Kaliforniya Üniv. [2] |
| 10 °C | Tohumların yarısı yaklaşık 3 günde | Minnesota Üniv. [5] |
| 18 °C | Yaklaşık 2 gün | Kaliforniya Üniv. [2] |
| 18–29 °C | En iyi çimlenme aralığı | Kaliforniya Üniv. [2] |
Çimlenen fidenin toprak yüzüne çıkması birkaç gün daha sürer; soğuk toprakta bu süre uzar. Çıkışı en çok derinlik bozar. Kaliforniya Üniversitesi'ne göre 0,6–1,3 cm derine ekilen tohumların yaklaşık %70'i çıkar, 6 cm derine ekilenlerin yalnız %2'si çıkar.[2] Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 1–2 cm önerir; ağır toprakta biraz daha yüzlek ekin. Kışı sert yerlerde ekim için toprak sıcaklığının 10–12 °C'ye çıkması beklenir.[1]
Yonca tohumla ekilir, Maralfalfa çelikle dikilir. Arazinizin hangi kısmına yonca, hangi kısmına Maralfalfa uyduğunu İzmir Tire'deki tarlamızdan birlikte konuşalım. İlinizi ve sulama durumunuzu yazın.
Sert Tohum ve Çimlenme Oranı: Etikette Ne Aranır?
Sert tohum, kabuğu suyu geç alan tohumdur. Ekimde hemen çimlenmez, bir kısmı sonradan çıkar. Bu yüzden etiketteki çimlenme oranı ile tarladaki ilk çıkış birebir aynı olmaz.[6]
Yem Bitkileri ve Yemeklik Tane Baklagil Tohumluğu Yönetmeliği'nin laboratuvar standartlarında yonca için şu sınırlar yazılıdır:[6]
- Çimlenme: en az %80.
- Sert tohum: en çok %40.
- Saf tohum: en az %97.
- Küsküt (Cuscuta) tohumu: çalışma numunesinde 0.
Aynı yönetmelik etiket renklerini de belirler: orijinal tohumluk beyaz, sertifikalı I mavi, sertifikalı II–V kırmızı etiket taşır.[6] Etikette tür, çeşit, sınıf, parti numarası ve ambalaj tarihi bulunur. Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü de mümkünse sertifikalı tohumluk kullanılmasını ve tohumda küsküt bulunmamasını ister.[1]
Tohum Seçimi: Çeşit ve Aşılama
Çeşit: Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yoncaları iki gruba ayırır. Kayseri, Karaağaç, Bayındır ve Doğu Anadolu yoncası gibi karasal tipler soğuğa ve kuraklığa daha toleranslıdır ama biçim sayıları azdır. Sahil tipleri soğuğa daha az dayanır, biçim sayısı ve ot verimi yüksektir.[1] İlinize uyan çeşidi il ya da ilçe tarım müdürlüğünüze sorun.
Aşılama (Rhizobium): Yonca köklerindeki bakterilerle havanın azotunu bağlar. Kaliforniya Üniversitesi, son 10 yılda yonca ekilmemiş tarlada tohumun yoncaya özgü Rhizobium aşısıyla aşılanması gerekebileceğini yazar. Aşının paketinde "yonca" yazmalı, son kullanma tarihi geçmemeli, serin yerde saklanmalıdır. Hazır aşılı tohum 6 ay ya da daha önce aşılandıysa yeniden aşılanır.[2]
Yonca Dekara Kaç Kilo Tohum Verir?
Bu soru ekilecek tohumu değil, tohumluk yoncadan alınacak tohumu sorar. Türkiye'deki iki denemede sonuç şöyle:
| Deneme | Yer ve yıl | Tohum verimi (dekar başına) | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Ege Üniversitesi, 4 çeşit, sulu | İzmir Bornova, 2006–2007 | 20 cm sıra arası: 55,8 kg; 40 cm: 47,4 kg; çeşitler 44,3–61,4 kg | [3] |
| Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, 2 çeşit ve 8 popülasyon | Niğde, 2017–2019 | 36,3–63,3 kg | [4] |
Bornova denemesinde ilkbaharın ilk gelişmesi, yonca hortumlu böceği zararı nedeniyle 10 cm anız bırakılarak temizlik biçimiyle alındı, sonraki gelişme tohuma bırakıldı. Tohumluk yoncada çiçekleri tozlaştıran arılar önemlidir; Bornova'da çiçeklenmedeki arı sayısı yeterli bulunduğu için ek kovan konmadı. Tohum hasadı, baklaların üçte ikisi ile dörtte üçü sarardığında, Eylül'de yapıldı.[3]
Tohum için sıralar ot ekimine göre geniş tutulur: Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 30–60 cm verir.[1] Bornova'da ise 20 cm sıra arası, 40 cm'den daha çok tohum verdi.[3] Sonuç yere ve çeşide göre değişir. Ege Üniversitesi makalesinin aktardığına göre Diyarbakır'daki sulu bir denemede (Başbağ, 2009; 18 çeşit) dekardan 18–34 kg tohum alındı.[3] Deneme parselleri küçüktür; tarlada verim daha düşük çıkabilir.
Yonca Tohumu Fiyatı Neye Göre Değişir?
Rakam vermiyoruz; fiyat yere ve aya göre hızla değişir. Fiyatı belirleyen başlıca şeyler şunlardır: çeşit, tohumluk sınıfı (orijinal ya da sertifikalı), yerli ya da ithal olması, sezon ve ambalaj büyüklüğü. Kaplamalı tohumun kilosunda daha az tane bulunur; Kaliforniya Üniversitesi bu yüzden kaplamalı tohumla birim alana daha az tohum düştüğünü yazar.[2] Kilo fiyatını değil, etiketteki saflık ve çimlenmeyle çıkan canlı tohumun fiyatını karşılaştırın. Diğer kaba yemlerin fiyatlarına kaba yem fiyatları sayfasında bakabilirsiniz.
Hesap Örneği: 1 ve 5 Dönüm İçin Kaç Kilo Tohum?
Sulu, düz bir tarlaya mibzerle yonca ekeceğinizi düşünelim. Hedefi aralığın alt-orta kısmından, dekara 2 kg saf tohum olarak alıyoruz.[1]
- Etiketi okuyun: Örnek torbada saflık %98, çimlenme %85 yazsın.
- Canlı saf tohum oranını bulun: 0,98 × 0,85 = 0,83. Torbadaki her 1 kg'ın yaklaşık 830 gramı çimlenebilir saf tohumdur.
- 1 dönüm (1.000 m²): 2 ÷ 0,83 ≈ 2,4 kg tohum. Bin dane ağırlığı 2,13 g ise bu yaklaşık 1,1 milyon tanedir; metrekareye 1.100 tohum, bunun 940 kadarı canlıdır. Hedef 300 bitki olduğu için yeterlidir.
- 5 dönüm (5.000 m²): 5 × 2,4 = 12 kg tohum.
- Serpme ekecekseniz: Dekara 4 kg hedefle 4 ÷ 0,83 ≈ 4,8 kg; 5 dönüm için yaklaşık 24 kg.
Hesap bizimdir; örnek etiket değerleri varsayımdır. Kendi torbanızın etiketindeki saflık ve çimlenmeyi koyun. Tohum yatağı kaba ya da ekim geç kaldıysa aralığın üst sınırına yaklaşın.
Yonca Tohumla, Maralfalfa Çelikle Çoğalır
Yonca baklagildir: azot bağlar, tohumla ekilir, sık biçilir. Yeri ayrıdır; protein ve toprak ıslahı için iyi bir tercihtir. Maralfalfa'nın asıl adı Pakchong-1'dir, kökeni Tayland'dır. Maralfalfa'nın ekilecek tohumu yoktur; 2 boğumlu çelikle dikilir. Türkiye'ye resmi ithalatla getirilmiş orijinal Maralfalfa yem bitkisi çeliği gönderiyoruz; bitki ithalat izin belgesini isteyen müşterimize WhatsApp'tan iletiyoruz.
İzmir Tire'deki (Işıklı Köyü) tarlamızda Maralfalfa ilk biçimde 3–3,5 m boya ulaşır. Sonra protein odaklıysak 50–60, tonaj odaklıysak 80–90 günde bir biçeriz. Biçim başına dekardan 30–40 ton, yılda 70–100 ton yaş ot alınır; ilk yıl tam kapasiteye ulaşmaz, ikinci yıldan itibaren tamdır. Maralfalfa mısırın yaklaşık üçte biri kadar su ister, ömrü yaklaşık 15 yıldır. Kaç çelik gerektiğini 1 dönüme kaç Maralfalfa çeliği gerekir sayfasında hesapladık.
Yüksek tonaj istiyorsanız Maralfalfa mı yonca mı karşılaştırmasına, yoncanın gelir hesabı için yonca getirisi sayfasına, tüm türler için yem bitkileri rehberine bakın. Biz yonca yetiştirmiyoruz ve tohum satmıyoruz; yalnız Maralfalfa, Odot ve Red Napier çeliği gönderiyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar
- Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Yonca Tarımı” broşürü (tarih belirtilmemiş). https://denizli.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Download/Lifletler/BK_Yonca%20Tar%C4%B1m%C4%B1.pdf
- Mueller, S. C., Frate, C. A., Campbell Mathews, M., “Alfalfa Stand Establishment”, Irrigated Alfalfa Management for Mediterranean and Desert Zones, University of California Agriculture and Natural Resources, Publication 8290, Aralık 2007. https://alfalfa.ucdavis.edu/sites/g/files/dgvnsk12586/files/media/documents/UCAlfalfa8290StandEstablish-reg.pdf
- Kavut, Y. T. (Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi), “Kimi Yonca (Medicago sativa L.) Çeşitlerinde Sıra Arası Mesafelerinin Tohum Verimi ve Bazı Verim Özelliklerine Etkisi Üzerine Bir Araştırma”, Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 9(2): 40–45, 2016. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/874096 · Diyarbakır değeri bu makalenin literatür özetinden aktarılmıştır: Başbağ, M., “Diyarbakır Ekolojik Koşullarında Bazı Yonca (Medicago sativa L.) Çeşitlerinin Tohum Verimlerinin Saptanması”, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 13(1): 43–49, 2009 (17,94–33,92 kg/da).
- Karadaş, A. (danışman Avcı, M.), “Niğde Ekolojik Koşullarında Farklı Yonca (Medicago sativa L.) Genotiplerinin Tohum Verimlerinin Belirlenmesi”, yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Eylül 2019 (özet). https://static.ohu.edu.tr/uniweb/media/portallar/fenbilimlerienstitusu//sayfalar/15911/vszuly0q.pdf
- Sheaffer, C., Goplen, J. (University of Minnesota Extension), “Alfalfa seedling tolerance to freezing”, Minnesota Crop News, 20 Nisan 2022. https://blog-crop-news.extension.umn.edu/2022/04/alfalfa-seedling-tolerance-to-freezing.html
- T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, “Yem Bitkileri ve Yemeklik Tane Baklagil Tohumluğu Yönetmeliği”, Resmî Gazete, 5 Haziran 2015, Sayı 29377; EK-5 Etiketleme Kuralları ve EK-6 Laboratuvar Standartları. Metin: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150605-9.htm · Ekler: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150605-9-1.pdf