Fiğ Ekimi: Ne Zaman, Dönüme Kaç Kilo?
Fiğ-Yulaf Karışımı ve Biçim
Fiğ, kışı ılık kıyı ve geçit bölgelerinde sonbaharda (Ekim–Kasım; Macar fiği Eylül başından itibaren), kışı sert iç ve doğu bölgelerde ilkbaharda (Mart–Nisan) ekilir. Ot için dekara (dönüm, 1.000 m²) yalın 8–12 kg fiğ atılır; karışımda 6 kg fiğe 4–8 kg yulaf ya da arpa eklenir. Tohum 3–5 cm derine ekilir.
Son güncelleme: 6 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Fiğ Ne Zaman Ekilir?
Fiğ ekim zamanını iki şey belirler: bölgenizin kışı ve ektiğiniz fiğin türü. Macar fiği soğuğa dayanıklıdır; Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü sert kışlarda bile donmadan kalabildiğini, Eylül başından Kasım'a kadar ekilebildiğini ve geç ekimden diğer fiğler kadar zarar görmediğini yazar.[1] Adi (yaygın) fiğin soğuğa dayanımı daha düşüktür: kıyıda sonbaharda, kışı sert yerlerde ilkbaharda ekilir.
Bu sayfa ekim, bakım ve biçim rehberidir. Fiğin ne olduğunu, türlerini ve besin değerini fiğ yem bitkisi sayfasında anlattık; burada tekrar etmiyoruz.
Not: Tarlamızda fiğ yetiştirmiyoruz ve tohum satmıyoruz; bu sayfadaki rakamlar kamu ve üniversite kaynaklıdır, her biri sayfa sonundaki Kaynaklar listesine bağlıdır.
Bölgeye Göre Fiğ Ekim Zamanı
| Bölge | Ekim dönemi | Uygun fiğ | Kaynakta geçen örnek |
|---|---|---|---|
| Kışı ılık kıyılar Ege, Akdeniz, Marmara, Batı Karadeniz kıyısı | Sonbahar: Ekim–Kasım | Adi fiğ ya da Macar fiği | İzmir Bornova'da 10–11 Ekim ekimi[4]; Bartın'da Kasım başı ekimi[3] |
| Geçit ve kışı orta iç kesimler | Sonbahar: Eylül başı–Kasım | Macar fiği | Trakya'da Eylül başı–Kasım[1]; Isparta'da Ekim–Kasım[2] |
| Kışı sert iç ve doğu bölgeler | İlkbahar: Mart–Nisan | Adi fiğ (yazlık); sonbaharda yalnız Macar fiği | Yozgat Çekerek'te 9–15 Mart ekimi[5]; Bingöl'de en iyi sonuç Nisan ekiminden[6] |
Bölge sınırı kesin değildir; il ve ilçe tarım müdürlüğünüzün takvimi esastır. Bingöl denemesinde Mayıs ortası ekimden sonra yağış gelmediği için tohum büyük ölçüde çimlenmedi; ilkbahar ekimini toprak nemi varken yapın.[6]
Fiğ Dönüme Kaç Kilo Ekilir? Tohum, Derinlik, Sıra Arası
Ot için yalın ekimde dekara 8–12 kg fiğ tohumu atılır; tahılla karışımda fiğ 6 kg civarına iner, yanına 4–8 kg tahıl eklenir. Dönüm ile dekar aynı alandır, 1.000 m². Tohum 3–5 cm derine ekilir ve ekimden sonra merdane çekilir; Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü merdanenin çıkışı hızlandırdığını ve kış zararını azalttığını yazar.[2]
| Ekim şekli | Dekara tohum | Sıra arası / derinlik | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Macar fiği, yalın, ot için | 8–12 kg | Derinlik 3–5 cm | Isparta İl Tarım ve Orman Md. [2] |
| Adi (yaygın) fiğ, yalın (denemeler) | 10–12 kg | 20 cm sıra arası | Bartın [3]; Bornova [4]; Yozgat [5] |
| Macar fiği + tahıl, ot için | 6 kg fiğ + 4–6 kg arpa, buğday ya da kışlık yulaf | 18–20 cm | Trakya Tarımsal Araştırma Enst. [1] |
| Yulaf : adi fiğ 40:60 (Bartın denemesi) | ≈ 6 kg fiğ + 8 kg yulaf (hesap) | 20 cm | Bartın [3] |
| Macar fiği + arpa ya da tritikale, silaj için | 7 kg fiğ + 3 kg tahıl | Derinlik 3–5 cm | Isparta İl Tarım ve Orman Md. [2] |
| Tohum üretimi için | 6–8 kg | 35–50 cm; 3–5 cm | Trakya Tarımsal Araştırma Enst. [1] |
40:60 satırındaki kilolar bizim hesabımızdır: Bartın denemesinde tam norm fiğde 10 kg/da, yulafta 20 kg/da alınıp karışım bu oranla kurulmuştur; 10 × 0,6 = 6 kg fiğ, 20 × 0,4 = 8 kg yulaf.[3] Serpme ekimde tohumun bir kısmı yüzeyde kalır; mibzerle sıraya ekim tohumu daha eşit gömer.
Fiğ Neden Tahılla Karışık Ekilir?
Fiğ sarılıcı, yere yatan bir bitkidir. Dik büyüyen yulaf ya da arpa ona tutunacak destek olur: yatma azalır, alttaki yapraklar daha az çürür ve dökülür, biçim kolaylaşır.[3] Karışımda fiğ proteini, tahıl hacmi ve enerjiyi getirir.
Verim de artabilir. Bartın'da iki yıl süren denemede yalın adi fiğ dekardan 1.052 kg, yalın yulaf 656 kg kuru madde verdi; 40:60 yulaf:adi fiğ karışımı ise 1.254 kg ile en yüksek kuru maddeyi verdi. Bu karışımın ham proteini %15'ti; yalın fiğde %17,3, yalın yulafta %9 ölçüldü.[3] Yozgat'ta ilkbahar ekimiyle yapılan denemede ise yalın arpa ve yulaf, denemenin ortalamasından fazla ot verdi; kuru ot verimleri dekarda 226–564 kg arasında kaldı.[5] Yani oran da sonuç da yere ve yıla göre değişir.
Toprak Hazırlığı ve Gübreleme
Macar fiği tahıl ekilen topraklarda rahatça yetişir; orta-ağır ve kireçli toprakları sever.[2] Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü sonbahar ekimi için tarlanın ilkbaharda sürülüp kaz ayağı çekilmesini ya da tahıl hasadından sonra tavında sürülmesini, ekimden önce tırmık ve tapanla ince bir tohum yatağı hazırlanmasını önerir.[1] Genel toprak işleme için yem bitkisi toprağı hazırlama sayfasına bakın.
Fiğ baklagildir; havanın azotunun bir kısmını köklerinde bağlar. Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü toprağa bol azot bıraktığını ve kendinden sonraki ürünün verimini artırdığını yazar.[2] Bu yüzden azottan çok fosfor önemlidir. Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekimle dekara 14 kg DAP önerir.[2] Denemelerde ekimle dekara saf madde olarak Bornova'da 5 kg azot + 5 kg fosfor, Bingöl'de 4 kg azot + 10 kg fosfor, Yozgat'ta 4 kg azot + 6 kg fosfor verilmiştir.[4] [6] [5] Biz kendi tarlamızda kimyasal gübre önermiyor, ahır gübresi ve kompostla çalışıyoruz; siz de ahır gübresi kullanıyorsanız miktarı toprak analizine göre ayarlayın.
Ekimden Biçime Bakım
Sonbahar ekiminde fiğ kışı küçük bir bitki olarak geçirir, erken bahar yağışıyla hızlı büyür.[2] İlkbahar ekiminde yağış gecikirse çıkış zayıf kalır.[6] Bornova denemesinde iki yıl boyunca hastalık ya da zararlı ilacına gerek duyulmadı.[4] Karışımda yabancı ot daha az gelişir: Bartın denemesinde yulaflı karışımlarda yabancı otun belirgin azaldığı bildirildi.[3]
Fiğ Ne Zaman Biçilir? Ot Verimi
Ot için fiğ çiçeklenme başı ile alt baklaların oluştuğu dönem arasında biçilir. Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü çiçeklenme başlangıcını, Isparta İl Müdürlüğü çiçeklerin üçte birinin açtığı dönemi verir; Bartın ve Bingöl denemelerinde biçim alt baklalar oluşurken yapıldı.[1] [2] [3] [6] Erken biçimde ot daha az ama daha yumuşaktır; geç biçimde verim artar, lif de artar. Bornova'da biçim 25 Mart'tan 29 Nisan'a kaydıkça yeşil ot ve kuru madde verimi yükseldi, NDF ve ADF (lif) oranları da arttı.[4]
| Yer ve koşul | Ekim / biçim | Verim (dekar başına) | Kaynak |
|---|---|---|---|
| İzmir Bornova, yalın adi fiğ, kıyı | 10–11 Ekim / 29 Nisan | 5.378 kg yeşil ot; 1.148 kg kuru madde; 230 kg ham protein | [4] |
| Bartın, 40:60 yulaf : adi fiğ | Kasım başı / Mayıs sonu | 1.254 kg kuru madde; %15 ham protein | [3] |
| Kıraç, yalın Macar fiği | Sonbahar / çiçeklenme başı | 800–1.500 kg yeşil ot | [1] [2] |
| Yozgat Çekerek, fiğ ve bezelye karışımları, ilkbahar | 9–15 Mart / 8–14 Haziran | 226–564 kg kuru ot | [5] |
| Bingöl, yalın adi fiğ, susuz, ilkbahar | Nisan / alt bakla oluşumu | 477–629 kg yeşil ot (çeşit ortalaması) | [6] |
Yeşil ot yaş ağırlıktır, kuru madde ve kuru ot kurutulmuş ağırlıktır; ikisini doğrudan kıyaslamayın. Deneme sonuçları tek yere ve birkaç yıla aittir; kendi tarlanızda farklı çıkabilir.
Kuru Ot mu, Silaj mı?
Kuru ot: Fiğ-tahıl karışımı Türkiye'de çoğunlukla kuru ot yapılır. Çiçeklenme başında biçin, tarlada kurutun ve yaprak dökmeden balyalayın. Kuru ot için tarlada güneşli, yağışsız birkaç gün gerekir; kıyıda Nisan yağmurları buna engel olabilir.
Silaj: Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü silaj için dekara 7 kg Macar fiği + 3 kg arpa ya da tritikale ekilmesini, fiğ bakla gösterdiğinde, arpanın danesi peynir kıvamındayken biçilmesini önerir. Fermantasyonu hızlandırmak için arpa kırması, kalın kepek ya da melas katılabilir.[2] Tek başına baklagil silajı zor tutar; tahıl oranı bu yüzden önemlidir. Sıkıştırma ve örtme için silaj nasıl yapılır sayfasına bakın.
Hesap Örneği: 1 Dönüm Fiğ-Yulaf Ekim Planı
İzmir gibi kışı ılık bir kıyı ilinde, sulanmayan 1 dönüm (1.000 m²) tarlaya kuru otluk yulaf-adi fiğ karışımı ekeceğinizi düşünelim. Takvimi aynı ildeki Bornova denemesinden, karışım oranını Bartın denemesinden alıyoruz.[4] [3]
- Eylül–Ekim başı: Tarlayı sürün, tırmık ve tapanla tohum yatağını inceltin. Ahır gübresi kullanacaksanız bu aşamada toprağa karıştırın.
- Ekim ortası: Tohum: 6 kg adi fiğ + 8 kg yulaf (40:60 yulaf:fiğ). 5 dönüm için 30 kg fiğ + 40 kg yulaf. Mibzerle 20 cm sıra arasıyla, 3–5 cm derine ekin, merdane çekin.
- Kasım–Şubat: Bitki kışı küçük geçirir. Yağış gelmezse çıkış zayıf kalır; bu aylarda tarlayı yalnız gözleyin.
- Mart sonu–Nisan: Fiğin çiçeklenmesini izleyin. Bornova'da biçim Nisan sonuna kaydıkça verim arttı ama lif de arttı.[4]
- Nisan sonu–Mayıs başı: Çiçeklenme başı ile ilk bakla arasında biçin. Kuru ot yapacaksanız hava tahminine bakın.
- Beklenen ürün: Bartın'da bu karışım dekardan 1.254 kg kuru madde verdi.[3] Kendi tarlanızda, özellikle kıraçta, daha az çıkabilir; ilk yılı bir ölçüm yılı sayın.
- Mayıs sonrası: Tarla boşalır; sulanabiliyorsa yazlık bir ürüne geçebilirsiniz. Silajlık mısırda hasat zamanını silajlık mısır hasat zamanı sayfasında anlattık.
Takvim örnektir; ekim ve biçim tarihleri yıla, rakıma ve çeşide göre değişir. Hayvan sayınıza göre kaç dönüm gerektiğini kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfasında çıkarabilirsiniz.
Fiğ ilkbaharda biçilip biterken Maralfalfa kökten yeniden sürer ve yaz boyu biçilir. Kalıcı yaz parseli için Maralfalfa çeliğini ilinize göre ne zaman dikeceğinizi WhatsApp'tan birlikte planlayalım.
Kışlık Fiğ, Yazlık Maralfalfa: Yıl Boyu Kaba Yem
Fiğ serin mevsimin, Maralfalfa sıcak mevsimin yem bitkisidir; biri diğerinin yerini tutmaz, takvimde birbirini tamamlar. Fiğ-tahıl karışımı sonbaharda ekilir, ilkbaharda biçilir. Maralfalfa ise kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer ve yaz boyunca biçilir. İzmir Tire'deki (Işıklı) tarlamızda Maralfalfa'yı ilk biçimde 3–3,5 m boyda, sonra 80–90 günde bir, yerden 10–15 cm yükseklikten biçiyoruz; biçim başına dekardan 30–40 ton, yılda 70–100 ton yaş ot alınır. İlk yıl verim tam kapasiteye ulaşmaz, ikinci yıldan itibaren tamdır.
Maralfalfa çok yıllıktır, ömrü yaklaşık 15 yıldır; bu yüzden fiğ ile aynı parselde münavebeye girmez, ayrı ve sulanabilir bir parsel ister. Kuraklığa dayanıklıdır ama susuz büyümez; suyu mısırın yaklaşık üçte biri kadardır. −8 °C altına inen yerlerde ilk kış kök, malç ve örtüyle korunur; ayrıntı Maralfalfa kışın ne olur? sayfasında. Aylık plan için kışlık reygras, yazlık Maralfalfa ve kışlık yem bitkileri sayfalarına, protein kaynaklarını kıyaslamak için proteini yüksek yem bitkileri sayfasına, tüm türler için yem bitkileri rehberine bakın.
Biz fiğ yetiştirmiyoruz ve tohum satmıyoruz; yalnız Maralfalfa, Odot ve Red Napier çeliği gönderiyoruz. Fiğ tohumunu il tarım müdürlüğünüzün önerdiği çeşitlerden temin edin.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar
- Süzer, S., “Macar Fiği Yetiştirilmesi”, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü (tarih belirtilmemiş). https://arastirma.tarimorman.gov.tr/ttae/Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=64
- Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Macar Fiği” yetiştiricilik broşürü (tarih belirtilmemiş). https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydal%C4%B1%20Bilgiler/%E2%80%8BBitkisel%20Yeti%C5%9Ftiricilik/Tarla%20Bitkileri%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/Macar%20Fi%C4%9Fi%20Tar%C4%B1m%C4%B1.pdf
- Genç Lermi, A., Yıldırım, G. (Bartın Üniversitesi), “Farklı Tahıl-Baklagil Karışım Oranlarının Yem Verim ve Kalitesi Üzerine Etkilerinin Sürdürülebilir Tarım Uygulamaları Açısından Değerlendirilmesi”, ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 12(1): 132–139, 2024. https://doi.org/10.33202/comuagri.1434893
- Kavut, Y. T., Geren, H., Soya, H., Avcıoğlu, R., Kır, B. (Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi), “Karışım Oranı ve Hasat Zamanlarının Bazı Yıllık Baklagil Yembitkileri ile İtalyan Çimi Karışımlarının Kışlık Ara Ürün Performansına Etkileri”, Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg. 51(3): 279–288, 2014. https://dergipark.org.tr/tr/pub/zfdergi/article/69759
- Ay, İ., Mut, H. (Bozok Üniversitesi), “Yaygın Fiğ ile Yem Bezelyesinin Arpa ve Yulaf ile Karışımlarında Uygun Karışım Oranının Belirlenmesi”, ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 5(2): 55–62, 2017. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/391518
- Çaçan, E., Kökten, K. (Bingöl Üniversitesi), “Bingöl koşullarında yaygın fiğ ve koca fiğ çeşitleri için uygun ekim zamanının belirlenmesi”, Türk Doğa ve Fen Dergisi 6(1), 2017. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/347496