Silajlık Mısır Çeşidi Nasıl Seçilir?
FAO Olum Grubu, Ana ve İkinci Ürün
Silajlık mısır çeşidini dört ölçüte göre seçin: FAO olum grubu ekim zamanınıza ve bölgenizin yetişme süresine uymalı, kuru madde verimi yüksek olmalı, koçan oranı ve sindirilebilirliği iyi olmalı, yatma ve hastalığa dayanıklı olmalı. Ege kıyısında ana üründe FAO 650–750, buğday sonrası ikinci üründe FAO 550–600 önerilir.
Son güncelleme: 11 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Çeşit Seçiminde Dört Ölçüt
Silajlık mısırda yılın sonucu tohum torbasını açmadan belirlenir. Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü (ETAE) Menemen'deki denemesinin girişinde, yüksek ve kaliteli silaj verimi için uygun çeşit seçiminin önemli olduğunu, tek bir tarla ölçüsünün tek başına doğru sonuca götürmediğini yazar.[1] Bu yüzden çeşidi aşağıdaki dört ölçüte birlikte bakarak seçin.
- FAO olum grubu, ekim zamanı ve yetişme süresi. Çeşit, tarlanız boşken ve don gelmeden silaj olgunluğuna ulaşmalıdır. Ana üründe öncelik verimdir; buğday sonrası ikinci üründe ise önce erkencilik, sonra verim gelir.[2]
- Yeşil ot ve kuru madde verimi. Hayvan suyu değil kuru maddeyi yer. Çeşitleri kuru madde verimine göre kıyaslayın.
- Koçan oranı ve sindirilebilirlik. ETAE, silajlık çeşidin uzun boylu, yaprağı bol, sapı kalın olmayan ve koçan ağırlığı yüksek olmasını ister; lif değerlerinden NDF ve ADF'nin düşük olması istenir.[1] Nişastanın büyük kısmı danededir; bu yüzden koçan oranı silajın enerjisini doğrudan etkiler.
- Yatma ve hastalık dayanımı. Yatan bitki biçerde kayıp verir, çürük koçan silaja küf taşır. Bu gözlemler tescil denemelerinde çeşit çeşit kaydedilir.
Bu sayfa çeşit seçimini anlatır. Ekim normu ve ekim zamanı silajlık mısır ekimi, hasat günü ve süt çizgisi silajlık mısır hasat zamanı sayfasında; burada tekrar etmiyoruz.
Not: İzmir Tire'deki tarlamızda mısır yetiştirmiyoruz ve tohum satmıyoruz. Bu sayfadaki rakamlar kamu ve üniversite kaynaklıdır; her biri sayfa sonundaki Kaynaklar listesine bağlıdır. Çeşit adı önermiyoruz; tescilli listeye nasıl bakılacağını gösteriyoruz.
FAO Olum Grubu Nedir? Gün Tablosu
FAO olum grubu, bir mısır çeşidinin ne kadar sürede olgunlaştığını gösteren sayıdır. Sayı büyüdükçe çeşit geççileşir: daha uzun büyür, genellikle daha çok ot verir, ama tarlayı daha geç boşaltır. Tohum firmaları ve Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü (TTSM) çeşit kartlarında bu grubu yazar.[3]
Dikkat edilecek nokta şu: kartta yazan olum süresi danenin olgunlaşma süresidir. Silaj, dane olgunlaşmadan, hamur olumda biçilir. Menemen denemelerinde silaj olgunluğu, firmaların bildirdiği olum süresinden kabaca dört hafta önce geldi.[1] [2]
| FAO grubu | Kartta yazan olum süresi (dane) | Ekimden silaj olgunluğuna (deneme) | Uygun ürün dönemi | Not |
|---|---|---|---|---|
| 500 ve altı erkenci | 105–110 gün[2] | Menemen ikinci üründe FAO 500 bir çeşit 83 gün[2] | Çok kısa sezon | Erken olgunlaşır ama verimi düşük kalır; Erzurum'da FAO 400–500 çeşitler düşük verim verdi[4] |
| 550–600 erkenci–orta erkenci | 115–120 gün[3] | 78–97 gün (Menemen, Haziran sonu ekimi)[2] | Buğday sonrası ikinci ürün; yüksek rakımda ana ürün | ETAE'nin ikinci ürün önerisi[2]; Erzurum'da en yüksek verim FAO 550 civarından[4] |
| 650 orta | 125 gün[3] | 92–112 gün (Menemen, Mayıs ortası ekimi)[1] | Ana ürün | 2024 kataloğundaki yedi silajlık çeşidin altısı FAO 650–700 aralığında[3] |
| 700–750 orta geççi–geççi | 130–135 gün[3] | Ege kıyısında ana ürün | ETAE'nin Menemen ana ürün önerisi: FAO 650–750[1] |
Günler tek yere ve birkaç yıla aittir; sıcak yıl kısaltır, serin yıl uzatır. Kartta yazan grup da yalnız yön gösterir: Menemen ana ürün denemesinde firması FAO 700 bildiren bir çeşit, denemenin en erken çiçeklenen çeşidi çıktı.[1]
Ana Ürün mü, İkinci Ürün mü? Bölgeye Göre Seçim
Ege ve Akdeniz kıyısı, Güneydoğu. ETAE, mısırın bu bölgelerde hem ana ürün (Nisan–Eylül) hem de buğday hasadından sonra ikinci ürün olarak yetişebildiğini yazar.[1] Menemen'de Mayıs ortasında ekilen 20 çeşitlik ana ürün denemesinde öneri FAO 650–750 orta geççi ve geççi çeşitlerdir; 60 günden önce çiçeklenen çeşitlerin ana üründe değil ikinci üründe kullanılması önerilir.[1] Aynı enstitünün 23–26 Haziran ekimli, 17 çeşitlik ikinci ürün denemesinde ise öneri FAO 550–600 orta erkenci çeşitlerdir. Enstitüye göre ikinci üründe amaç, erkencilik ile verimi aynı çeşitte buluşturup biçimi sonbahar yağmurlarından önce yapmaktır; çok erkenci de orta geççi de çeşit verimde büyük kayba yol açar.[2]
Yüksek rakım, kısa sezon. Silajlık mısır en az 90 günlük donsuz yetişme süresi ister. Erzurum'da 1.860 m rakımda yapılan denemede en yüksek verim FAO 550 civarındaki orta erkenci çeşitten ve 15 Mayıs ekiminden alındı; ekim geciktikçe verim düştü. FAO 600'ün üstündeki çeşitler ancak sonbahar donu geç gelen yıllarda iyi sonuç verdiği için riskli sayıldı.[4]
Marmara ve İç Anadolu. Aynı çeşit seti farklı yerde farklı sürede hasada gelir. TTSM'nin 2023–2024 silajlık mısır tescil denemelerinde ekimden deneme hasadına Manisa'da 111–112 gün, Samsun'da 106–114 gün geçti; Sakarya'da 123–141, Eskişehir'de 135–137 gün geçti.[5] İçeride ve kuzeyde sezon uzar, sonbahar donu da erken gelebilir. Bu bölgelerde grup seçmeden önce ilinizdeki ilk don tarihini ve il tarım müdürlüğünün önerisini öğrenin.
Tarlanız ikinci üründe boşalmıyorsa sorgum ve sudan otu da seçenektir; kıyası sorgum-sudan otu mu mısır silajı mı? sayfasında.
Çeşit Kartı: Beş Soruda Grup Seçimi
Tohum bayisine gitmeden önce bu beş soruyu kendiniz cevaplayın. Cevaplar, hangi FAO grubunda arama yapacağınızı daraltır. Tablo yukarıdaki kaynaklardan bizim çıkardığımız bir karar yardımıdır.
| Soru | Cevabınız | Bakılacak grup |
|---|---|---|
| 1. Ne zaman ekeceksiniz? | Nisan–Mayıs, tarla boş Haziran sonu–Temmuz başı, buğdaydan sonra | Ana ürün: kıyıda 650–750 İkinci ürün: 550–600 |
| 2. Kaç gün donsuz süreniz var? | 90 günün altında Kısa (yüksek rakım) Uzun (kıyı) | Silajlık mısır zorlanır 550 civarı[4] Ana üründe 650 ve üstü |
| 3. Tarla hasattan sonra ne zaman boşalmalı? | Ekim'de kışlık ekim yapılacak | Bir alt gruba inin; biçimi sonbahar yağmurundan önce bitirin[2] |
| 4. Çeşit silajlık olarak denendi mi? | Kartta "silaj yapımı için uygundur" yazıyor Yalnız tane verimi var | Silaj değerleri biliniyor Silaj değeri bilinmiyor; ihtiyatla |
| 5. Tescil denemesi bölgenize yakın mı? | Evet Hayır | O lokasyonun sonucuna bakın Önce küçük parselde deneyin |
Hesap Örneği: Ekim Tarihinden Hasat Haftasına
İzmir kıyısında buğdayı Haziran ortasında kaldırdığınızı, 1 dönüme (dekar, 1.000 m²) 25 Haziran'da ikinci ürün silajlık mısır ekeceğinizi düşünelim. Hasattan sonra Ekim ayında aynı tarlaya fiğ-tahıl karışımı ekmek istiyorsunuz.
- Grup: İkinci ürün, kıyı: FAO 550–600 orta erkenci.[2]
- Gün: Menemen ikinci ürün denemesinde silaj olgunluğu 78–97 gün sürdü.[2]
- Hesap: 25 Haziran + 78 gün = 11 Eylül; 25 Haziran + 97 gün = 30 Eylül. Hasat Eylül'ün ikinci yarısına düşer. Bu haftalarda süt çizgisine ve kuru maddeye bakmaya başlayın.
- Geççi çeşit seçerseniz: Ana ürün denemesindeki 92–112 günü aynı tarihe eklersek hasat 25 Eylül–15 Ekim'e kayar. Sonbahar serinliğinde bitki daha yavaş kurur; fiğ ekimi de gecikir.
1 dönümde çeşit farkı. Menemen ana ürün denemesinde en erken çiçeklenen çeşit dekardan 1.920 kg kuru ot verip 20 çeşit içinde 19. oldu; en geç silaj olgunluğuna gelen çeşit 3.148 kg ile 2. sıradaydı.[1] Aynı tarla, aynı bakım: aradaki fark dönüm başına yaklaşık 1,2 ton kuru ottur. Ana üründe erken olgunlaşan bir çeşit seçmek bu kadarını kaybettirebilir. Kuru maddenin silajda neye karşılık geldiğini mısır silajı verimi, masraf kalemlerini mısır silajı maliyeti sayfasında bulabilirsiniz.
Mısırda tohum, çeşit ve ekim kararı her yıl yeniden verilir. Sulanabilir bir parseli yıllarca ayırabiliyorsanız Maralfalfa'yı konuşalım; ilinizi, dönümünüzü ve hayvan sayınızı yazın.
Silajlık mı, Danelik mi? Kısa Fark
TTSM kataloğunda danelik çeşitler tane verimi, hasatta tane nemi ve tane/koçan oranıyla tanıtılır; kullanım şekli "nişasta ve yem sanayi için uygundur" diye geçer. Silajlık çeşitlerin kartında ise yeşil bitki ve kuru madde verimi, koçan/bitki oranı, yaprak/sap oranı ve NDF, ADF, ADL lif değerleri yazar; kullanım şekli "silaj yapımı için uygundur" olur.[3] ETAE, Türkiye'de daha çok tane verimine uygun pek çok hibridin silaj için ekildiğini not eder.[1] Danelik çeşit de silaj yapılır, ama silaj değerini tescil verisinden göremezsiniz. Mısır silajının genel özelliklerini mısır silajı sayfasında anlattık.
Lif tarafında küçük bir ipucu: Menemen denemesinde NDF, ADF ve ADL değerlerinin üçünde de en iyi sonucu "brown midrib" (kahverengi orta damar) özelliği taşıyan çeşit verdi.[1] Bu özellik lignini düşürür; kartta ya da firma bilgisinde arayabilirsiniz.
Tescilli Çeşitlere Nereden Bakılır?
1. Tescilli çeşit listesi. TTSM'nin "Tarla Bitkileri Çeşit Listesi" sayfasında tescilli ve üretim izinli çeşitlerin listesi yayımlanır.[6] Bayinin önerdiği çeşit adını bu listede arayın.
2. Çeşit kataloğu. TTSM her yıl tescil edilen çeşitler için katalog yayımlar. Her kartta olum süresi, FAO grubu, çiçeklenme süresi, bitki boyu, koçan/bitki oranı, lif değerleri, ortalama verim ve denemelerin yapıldığı bölgeler yazar.[3] "Denemelerin yürütüldüğü yerler" satırında kendi bölgeniz var mı, bakın.
3. Tescil raporu. Silajlık mısır tescil raporlarında her aday, iki yıl boyunca birden çok lokasyonda standart çeşitlerle kıyaslanır. 2025 raporunda 15 aday 7 lokasyonda 11 denemede yer aldı; standart çeşitlerin iki yıllık ortalaması dekarda 7.817 kg yeşil bitki ve 2.561 kg kuru madde oldu.[5] Rapordaki gözlem tablolarında yatan bitki sayısı, çürük ve kurtlu koçan, yaprak yanıklığı, rastıklı bitki, bazı lokasyonlarda yeşil kalma puanı ve hasatta kuru madde oranı ayrı ayrı yazar.[5]
Raporu okurken yeşil ota değil kuru maddeye bakın. Aynı raporda yeşil bitki verimi standartların %8,4 gerisinde kalan bir aday, kuru madde veriminde standartlarla eşdeğer çıktı.[5] İki rakam farklı şey söyleyebilir.
Tohum Alırken Etikette Bakılacaklar
Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği, tohumluk etiketinde bulunması gereken bilgileri sayar.[7] Torbayı açmadan şunlara bakın:
- Tür ve çeşit adı: Çeşit adı TTSM listesinde var mı? Üretim izinli çeşitlerde etikette "Bu çeşit üretim izinli olup tescil süreci devam etmektedir" yazar.[7]
- Sınıf, kademe ve parti numarası: Etiketi düzenleyen kuruluşun adı ve logosuyla birlikte yer alır.[7]
- Ambalajlama ayı ve yılı: Eski parti çimlenmede sorun çıkarabilir; tarihe bakın.
- "Hibrit" ibaresi: Hibrit çeşitlerde etikette yazmalıdır.[7] Hibrit tohum her yıl yeniden alınır; hasattan tohum ayırmayın.
- İlaçlama: Tohum ilaçlıysa etikette etken madde, ambalajda "Dikkat İlaçlıdır. Yem veya Gıda Amaçlı Kullanılamaz" ibaresi bulunur.[7] Artan tohumu hayvana vermeyin.
- FAO grubu: Etikette zorunlu değildir; firmanın çeşit kartından ya da TTSM kataloğundan kontrol edin.
Mısırda Her Yıl Çeşit Kararı, Maralfalfa'da Bir Kez Dikim
Mısırda bu sayfadaki her karar her yıl yeniden verilir: hangi grup, hangi çeşit, ne zaman ekim, hangi hafta hasat. Tohum her yıl alınır, tarla her yıl sürülür.
Maralfalfa (asıl adı Pakchong-1) çok yıllık bir yem bitkisidir; tohumla değil 2 boğumlu çelikle, bir kez dikilir ve ömrü yaklaşık 15 yıldır. İzmir Tire'deki (Işıklı) tarlamızda ilk biçimi dikimden yaklaşık 100 gün sonra, bitki 3–3,5 m olunca yapıyoruz; sonra protein öncelikliyse 50–60, tonaj öncelikliyse 80–90 günde bir biçiyoruz. Biçim başına dekardan 30–40 ton, yılda 70–100 ton yaş ot alınır. İlk yıl verim tam kapasiteye ulaşmaz, ikinci yıldan itibaren tamdır. Enerji değeri yüksektir; danesi olmadığı için nişastası düşüktür, nişasta rasyonda başka yemle tamamlanır (yem rasyonu hazırlama). Suyu mısırın yaklaşık üçte biri kadardır; kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer.
Mısır ile Maralfalfa'yı yan yana koymak için Maralfalfa mı mısır silajı mı? sayfasına, verim kayıtlarımız için Maralfalfa verimi sayfasına bakın.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar
- Ayaz, M., Özpınar, H., Yaman, S., Acar, A. A., Aksu, Y., Yavrutürk, Y., Niksarlı İnal, F., Aksu, S., Aygün, Y. (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Menemen), “Ana Ürün Tarımında Yaygın Olarak Kullanılan ve Kullanılabilecek Olan Silajlık Mısır Çeşitlerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin İncelenmesi”, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 17(2): 23–35, 2013. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/448626
- Ayaz, M., Özpınar, H., Yaman, S., Acar, A. A. ve ark. (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Menemen), “İkinci Ürün Tarımında Yaygın Olarak Kullanılan ve Kullanılabilecek Olan Silajlık Mısır Çeşitlerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin İncelenmesi”, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 17(3): 1–11, 2013. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/448634
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü (TTSM), “2024 Çeşit Kataloğu: Sıcak İklim Tahılları (Mısır, Çeltik, Sorgum)”, 2024. https://tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yayınlar/Çeşit%20Katologları/2024/TARLA%20BİTKİLERİ%20TÜRLERİ/SICAK%20İKLİM%20TAHILLARI.pdf
- Güney, E. (Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü), Tan, M. (Atatürk Üniversitesi), “Yüksek Rakımda Farklı Olgunlaşma Süresine Sahip Silajlık Mısır Çeşitlerinin Ekim Zamanlarının Belirlenmesi”, Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi 5(2): 314–321, 2019. https://doi.org/10.24180/ijaws.575455
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü (TTSM), “Silajlık Mısır Tescil Raporu” (2023–2024 Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri), Ankara, 2025. https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yayınlar/Tescil%20Raporları/2025/Tarla/SICAK%20İKLİM%20TAHILLARI/Silajlık%20Mısır%20Tescil%20Raporu.pdf
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TTSM, “Tarla Bitkileri Çeşit Listesi” (tescilli ve üretim izinli çeşitler). https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=85
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, “Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği”, Resmî Gazete, 17 Mart 2026, sayı 33199 (madde 9 ve 10). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/03/20260317-2.htm