Silajlık Mısır Ekimi: Ne Zaman, Sıra Arası Kaç cm?
Dönüme Tohum ve Mibzer Ayarı
Silajlık mısır, 5–10 cm derindeki toprak sıcaklığı 10 °C'yi kalıcı olarak geçince ekilir: ana ürün alçak ve sıcak yerlerde Nisan, iç ve yüksek yerlerde Mayıs; ikinci ürün buğdaydan sonra Haziran sonu–Temmuz başı. Sıra arası 70 cm, sıra üzeri çoğunlukla 15 cm tutulur; dekara (dönüm, 1.000 m²) yaklaşık 10.000 bitki için 3–4 kg tohum gerekir. Derinlik 4–6 cm.
Son güncelleme: 11 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Silajlık Mısır Ne Zaman Ekilir?
Ekim gününü takvimden çok toprak sıcaklığı belirler. Mısır 10–11 °C'de çimlenmeye başlar; 5–10 cm derinlikteki toprak 15 °C'ye ulaşınca çimlenme hızlanır.[1] Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü mısırın 18 °C'de hızlı ve düzenli çimlendiğini yazar.[2] Soğuk toprağa erken atılan tohum toprakta bekler, çıkış dağınık olur.
Pratik ölçü: sabah saatlerinde 5–10 cm derinliğe toprak termometresi batırın. Birkaç gün üst üste 10 °C'nin üstünü gösteriyorsa ve geç don tehlikesi geçtiyse ekime başlayabilirsiniz. Toprakta tav da olmalı: Isparta İl Müdürlüğü ekim döneminde toprak tavda değilse önce sulanmasını, tava gelince ekilmesini önerir.[2]
Bu sayfa ekim rehberidir. Hasat zamanını silajlık mısır hasat zamanı, çeşit seçimini silajlık mısır çeşidi nasıl seçilir, dekardan alınan ürünü mısır silajı verimi, masraf kalemlerini mısır silajı maliyeti sayfasında anlattık; genel bilgi için mısır silajı sayfasına bakın.
Not: Tarlamızda mısır yetiştirmiyoruz ve tohum satmıyoruz; bu sayfadaki rakamlar kamu ve üniversite kaynaklıdır, her biri sayfa sonundaki Kaynaklar listesine bağlıdır. Tohum kilosu ve mibzer tabloları bu kaynaklardan yaptığımız hesaptır, varsayımları altlarında yazılıdır.
Bölgeye Göre Silajlık Mısır Ekim Zamanı
| Bölge / ürün dönemi | Ekim zamanı | Kaynakta geçen |
|---|---|---|
| Akdeniz kıyısı (Çukurova), ana ürün | Nisan başı | Alçak yörelerde en uygun zaman[3] [1] |
| Ege kıyısı (Menemen, İzmir), ana ürün | Mayıs ortası | ETAE denemesinde 12–13 Mayıs ekimi[4] |
| Göller Bölgesi (Isparta), ana ürün | 25 Nisan – 10 Mayıs | Daha erken ve daha geç ekimde verim düştü[2] |
| Orta Anadolu ve geçit bölgeleri, ana ürün | Mayıs | Yüksek yerlerde geç ekim daha iyi sonuç verir[3] |
| Doğu Anadolu (Bingöl), ana ürün | Nisan'ın ikinci yarısı | 22 Nisan ve 9 Mayıs ekimleri en uzun bitkiyi verdi[5] |
| Ege kıyısı (İzmir), ikinci ürün | Haziran sonu; Temmuz ortasına bırakmayın | 30 Haziran ekimi 15 Temmuz ekiminden fazla ot verdi[3] |
Bölge sınırı kesin değildir; rakım ve yılın gidişi tarihi birkaç hafta kaydırır. İl ve ilçe tarım müdürlüğünüzün takvimi esastır. Bingöl denemesinde yağışın düzenli olduğu Nisan sonu–Mayıs başı ekimleri öne çıktı; yazarlar mısırın en düşük çimlenme sıcaklığını 9–10 °C, en uygununu 18 °C'nin üstü olarak verir.[5]
İkinci üründe her gün önemli. İzmir'de iki yıl süren denemede 30 Haziran'da ekilen mısır, 15 Temmuz'da ekilene göre daha fazla yeşil ot ve kuru madde verdi; en yüksek hasıl dekarda 9.342 kg ile 30 Haziran ekiminden alındı. Araştırıcılar Ege kıyısında ikinci ürün silajlık mısırın mümkün olduğu kadar erken ekilmesini önerir.[3] Buğday hasadından sonra anızı beklemeden tarlayı hazırlayın.
Sıra Arası, Sıra Üzeri ve Dekara Bitki Sayısı
Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü silajlık ekimde dekara 10.000 bitki önerir; bunun için 70 cm sıra arası ve 15 cm sıra üzeri uygundur, bu düzen makineli tarıma da uyar.[2] Denemelerde de aynı aralık dolaşır: İzmir'deki ikinci ürün denemesinde 70 × 15 cm,[3] Menemen'de sıra üzeri 18 cm,[4] Bingöl'de 65 × 15 cm kullanıldı.[5] Silajlıkta bitki sayısı tane mısıra göre yaklaşık yüzde 10 fazla tutulur.[3]
Sık ekim koçan bağlamayan bitki sayısını ve yatmayı artırır, bitkinin su ve gübre ihtiyacını yükseltir; çok seyrek ekim birim alandan alınan ürünü düşürür.[1] Aşağıdaki tablo hangi aralığın dekara kaç bitki verdiğini gösterir:
| Sıra arası × sıra üzeri | Dekara bitki | Dekara tohum (tane, %95 çıkış) | Dekara tohum (kg) |
|---|---|---|---|
| 70 × 12 cm | 11.900 | 12.530 | 3,8–4,8 kg |
| 70 × 13 cm | 10.990 | 11.570 | 3,5–4,4 kg |
| 70 × 15 cm Isparta önerisi; İzmir ikinci ürün denemesi | 9.520 | 10.030 | 3,0–3,8 kg |
| 70 × 18 cm Menemen denemesinde sıra üzeri 18 cm | 7.940 | 8.350 | 2,5–3,2 kg |
| 65 × 15 cm Bingöl denemesi | 10.260 | 10.800 | 3,2–4,1 kg |
| 75 × 15 cm | 8.890 | 9.360 | 2,8–3,6 kg |
Tablo bizim hesabımızdır. Dekara bitki = 1.000 m² ÷ (sıra arası m × sıra üzeri m); örneğin 1.000 ÷ (0,70 × 0,15) = 9.524 bitki. Tohum sayısında çıkışı yüzde 95 kabul ettik. Kilo için bin dane ağırlığını 300–380 g varsaydık; bu değer çeşide ve tohum boyuna göre değişir, kendi tohumunuzun değerini bayiden ya da etiketten öğrenin.
Silajlık Mısır Dönüme Kaç Kg Tohum? Paketten Dekar Hesabı
Mısır tohumunda kilodan çok tane sayısı önemlidir, çünkü aynı kiloda iri ve ufak tohumun tane sayısı farklıdır. Paketin üzerinde tane sayısı yazıyorsa hesabı şöyle yapın:
- Dekara gereken tane: hedef bitki ÷ çıkış oranı. 10.000 ÷ 0,95 ≈ 10.500 tane.
- Bir paketin ektiği alan: paketteki tane ÷ 10.500. Örneğin paket 25.000 tane ise 25.000 ÷ 10.500 ≈ 2,4 dekar eker.
- Alınacak paket: ekilecek dekar ÷ bir paketin ektiği dekar; çıkan sayıyı yukarı yuvarlayın.
- Kiloyla satılıyorsa: 10.500 tane × bin dane ağırlığı ÷ 1.000. Bin dane ağırlığı 300 g ise 3,2 kg, 380 g ise 4,0 kg.
Serpme ekimde dekara 10–11 kg gibi çok yüksek miktarda tohum kullanılır ve bitkiler eşit dağılmaz; en uygun yöntem ekim makinesiyle sıraya ekimdir.[1]
Mibzer Ayarı: 10 Metrede Tohum Sayımı
Mibzerin plakası ve dişlisi kitapçığa göre ayarlansa da tarlada sayarak kontrol etmek en güvenilir yoldur. Mibzeri ekimde kullanacağınız hızla 20–30 m çalıştırın, bir sırada 10 m'lik parçanın toprağını açın ve tohumları sayın. Aynı anda derinliği de cetvelle ölçün.
| Hedef sıra üzeri (70 cm sıra arası) | 10 m'de beklenen bitki | 10 m'de düşmesi gereken tohum (%95 çıkış) | Dekara bitki |
|---|---|---|---|
| 12 cm | 83 | 88 | 11.900 |
| 13 cm | 77 | 81 | 10.990 |
| 15 cm | 67 | 70 | 9.520 |
| 18 cm | 56 | 58 | 7.940 |
Tablo bizim hesabımızdır: 10 m = 1.000 cm; 1.000 ÷ sıra üzeri = bitki sayısı. Sayım tablodan yüzde 5'ten fazla saparsa plakayı ya da dişliyi değiştirin, hızı düşürüp yeniden sayın. Birkaç sırayı ayrı ayrı sayın; bir sırada boşluk varsa o ekici ünitesi tıkanmış olabilir.
Silajlık Mısır Ekim Derinliği
Mısır genellikle 2 ile 7,5 cm derinliğe ekilir. Toprak nemi ve sıcaklığı yeterliyse ve ekim zamanında yapılıyorsa ideal derinlik 5 cm'dir. Yüzey kuru ve sıcaksa tohumu neme indirmek için derinlik artırılabilir; kuru killi toprakta 7,5–8,5 cm'ye kadar inilebilir.[1] Ana üründe nemli ve serin toprakta 4–6 cm yeterlidir; çok derin ekilen tohum soğuk toprakta geç çıkar. İkinci üründe Temmuz sıcağında yüzey hızla kurur; tohumu nemli katmana bırakın.
Toprak Hazırlığı ve Tohum Yatağı
Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü erozyon sorunu olmayan yerlerde toprak hazırlığının sonbaharda, 20–25 cm derinlikte yapılmasını önerir. Ekim öncesi sürüm ekime yakın yapılmalı, yoksa tav kaçar; toprak fazla kabartılmamalıdır. Mısır sulanan bir bitki olduğu için tarlanın tesviyesi iyi olmalıdır.[2] Taban suyu yüksek tarlada kök çürüklüğü görülür, drenaj gerekir; mısır tuza hassastır, tuzlu toprakta ve tuzlu suyla yetiştirilmez.[2]
İlk sürüm anızı toprağa karıştırır ve yabancı otu bastırır; ikileme (diskaro, kültivatör, tırmık, merdane) tohum yatağını inceltir. Toprağı gereğinden fazla işlemek fayda sağlamaz, masraf ve toprak bozulması getirir.[1] Genel toprak işleme için yem bitkisi toprağı hazırlama sayfasına bakın.
Silajlık Mısırda Gübreleme
Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü mısır ekilecek toprakta organik maddenin iyi olmasını ister; ekimle dekara 50 kg 15-15-15 kompoze, birinci çapayla 20 kg üre önerir.[2] Bu, bizim hesabımızla dekara saf 7,5 kg fosfor (P₂O₅) ve toplam yaklaşık 16,7 kg azot eder (7,5 kg kompozeden, 9,2 kg üreden).
Denemelerde dekara saf madde olarak verilen gübre: İzmir ikinci ürün denemesinde 20 kg azot + 10 kg fosfor,[3] Menemen'de 24 kg azot + 12 kg fosfor + 12 kg potasyum,[4] Bingöl'de 15 kg azot + 8 kg fosfor,[5] Manyas'ta toplam 30 kg azot.[6] Ortak düzen şudur: fosforun tamamı ve azotun bir kısmı ekimle verilir; kalan azot bir ya da iki parçada, çoğunlukla bitki 40–60 cm boylandığında verilir (Bingöl'de son parça tepe püskülü çıkarken verildi). Fosfor genç bitki için en önemli dönemde, ekimle sıranın yanına verilmelidir.[1]
Biz kendi tarlamızda kimyasal gübre önermiyoruz; temel gübrelemeyi ahır gübresi ve kompostla yapıyoruz. Mısırda da ahır gübresi ya da kompostla temel gübreleme yapıyorsanız kimyasal gübre miktarını toprak analizine göre azaltın. Dozu il tarım müdürlüğünüzün toprak analizi sonucuna göre ayarlayın.
Mısır her yıl sürüm, tohum, gübre ve bol su ister. Sulanabilir bir parseli yıllarca ayırabiliyorsanız Maralfalfa'yı konuşalım: bir kez dikilir, yaklaşık 15 yıl biçilir, mısırın yaklaşık 1/3'ü kadar su ister.
Sulama: Silajlık Mısır Ne Kadar Su İster?
Mısırın su isteği yüksektir; Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü sulanmayan arazide ekonomik verim alınamayacağını yazar. Kritik dönemler çimlenme ve çıkış, sapa kalkma, çiçeklenme ve dane dolumudur. Her sulamada 60–80 cm'lik kök bölgesi suyla doymalı, su birkaç saat içinde topraktan sızmalıdır.[2]
Menemen'deki ETAE denemesinde ilk su bitki 40–50 cm boylanıp boğaz doldurma yapıldıktan sonra verildi, sonra 15 günde bir sulandı; dane dolumu için en kritik aylar Haziran ve Temmuz olarak verildi.[4] Balıkesir Manyas'ta damla sulamayla yetiştirilen ikinci ürün silajlık mısırın mevsimlik su tüketimi 320–582 mm ölçüldü; Temmuz başında günlük referans buharlaşma 5,5 mm'ye çıktı.[6]
Bu rakamlar dönüm başına ne demek? 1 mm su, 1 dekara (1.000 m²) 1 m³, yani 1 ton sudur. 320–582 mm, dekara bir sezonda 320–582 ton su demektir. Kuyunuzun ya da kanalınızın bu suyu Temmuz sıcağında yetiştirip yetiştiremeyeceğini ekimden önce hesaplayın.
Yabancı Ot ve İlk Bakım
Mısırda ilk 3–5 hafta yabancı ot bakımından kritiktir; boyu 15–20 cm'ye ulaşan yabancı otlar mısır verimini düşürür.[1] Isparta İl Müdürlüğü birinci çapanın bitkiler 2–3 yapraklıyken, ikinci çapanın 25–30 cm boyda yapılmasını ve ikinci çapada boğaz doldurulmasını önerir; boğaz doldurulmazsa rüzgârda yatma görülür.[2] Menemen denemesinde bitkiler 3–4 yapraklıyken sıra üzeri 18 cm'ye seyreltildi, ara çapası freze çapa makinesiyle yapıldı.[4] Ot ilacı kullanacaksanız ruhsatlı ilacı ve dozunu il tarım müdürlüğünüzden öğrenin.
Silajlık Mısır Ekiminde Sık Yapılan Hatalar
- Soğuk toprağa erken ekim: 10 °C'nin altındaki toprakta tohum bekler, çıkış dağınık olur. Isparta'da önerilen tarihten erken ekimde verim düştü.[2]
- Geç ekim: İkinci üründe 15 Temmuz ekimi 30 Haziran'a göre daha az ot verdi.[3]
- Seyrek ekim: Bitki sayısı hedefin altında kalırsa birim alandan alınan ürün düşer.[1]
- Gereğinden sık ekim: Yatma ve koçansız bitki artar, su ve gübre ihtiyacı yükselir.[1]
- Gereksiz derin ekim: Toprak nemli ve sıcaksa ideal derinlik 5 cm civarıdır; daha derine atılan tohum geç çıkar.[1]
- Tavsız toprağa ekim: Toprak kuruysa önce sulayın, tava gelince ekin.[2]
- Mibzeri saymadan ekmek: Plaka ya da hız yanlışsa bütün tarla seyrek ya da sık çıkar; 10 m sayımını ekimin ilk dakikasında yapın.
Hesap Örneği: 1 ve 10 Dönüm Silajlık Mısır
70 × 15 cm düzeninde, Isparta İl Müdürlüğünün gübre önerisi ve Manyas denemesinin su tüketimiyle kaba bir plan:[2] [6]
| Kalem | 1 dönüm (1.000 m²) | 10 dönüm (10.000 m²) |
|---|---|---|
| Bitki sayısı | 9.524 | 95.238 |
| Tohum (tane, %95 çıkış) | 10.025 | 100.251 |
| Tohum (kg, bin dane 300–380 g) | 3,0–3,8 kg | 30,1–38,1 kg |
| 25.000 tanelik paketle | 0,4 paket | 4,0 paket → 5 paket alın (yedek dahil) |
| Ekimle 15-15-15 | 50 kg | 500 kg |
| Birinci çapayla üre | 20 kg | 200 kg |
| Sezonluk su (320–582 mm) | 320–582 ton | 3.200–5.820 ton |
Tablo örnektir; paket büyüklüğü, bin dane ağırlığı ve su tüketimi çeşide, toprağa ve yıla göre değişir. Ahır gübresi kullanıyorsanız kimyasal gübreyi toprak analizine göre azaltın. Hayvan sayınıza göre kaç dönüm gerektiğini kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfasında çıkarabilirsiniz; güncel piyasa için kaba yem fiyatları sayfasına bakın.
Her Yıl Ekim mi, Bir Kez Dikim mi?
Silajlık mısır her yıl yeniden sürüm, tohum, gübre ve bol su ister; bütün yıl da tek bir hasat penceresine bağlıdır. Maralfalfa (asıl adı Pakchong-1) ise çok yıllık bir yem bitkisidir: bir kez dikilir, ömrü yaklaşık 15 yıldır ve mısırın yaklaşık 1/3'ü kadar su ister. Kuraklığa dayanıklıdır ama susuz büyümez.
Tohumla değil 2 boğumlu çelikle dikilir; toprak sıcaklığı 5 °C'yi geçince, 30–40° açıyla, alt boğum toprağın içinde kalacak şekilde. İzmir Tire'deki (Işıklı) tarlamızda ilk biçimi yaklaşık 100. günde, bitki 3–3,5 m olunca yapıyoruz; sonra protein öncelikliyse 50–60, tonaj öncelikliyse 80–90 günde bir, yerden 10–15 cm yükseklikten biçiyoruz. Biçim başına dekardan 30–40 ton, yılda 70–100 ton yaş ot alınır; ilk yıl verim tam kapasiteye ulaşmaz, ikinci yıldan itibaren tamdır. Kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer; −8 °C altına inen yerlerde ilk kış malç ve örtüyle korunur.
Maralfalfa'nın enerji ve protein değeri yüksektir; danesi olmadığı için nişastası düşüktür, nişasta rasyonda tamamlanır (yem rasyonu hazırlama). İki bitkiyi Maralfalfa mı mısır silajı mı? sayfasında karşılaştırdık. Dikimi Maralfalfa nasıl dikilir, çelik sayısını 1 dönüme kaç Maralfalfa çeliği gerekir, diğer yem bitkilerini yem bitkisi ekimi rehberi sayfasında anlattık.
Biz mısır yetiştirmiyoruz ve tohum satmıyoruz; yalnız Maralfalfa, Odot ve Red Napier çeliği gönderiyoruz. Mısır tohumunu il tarım müdürlüğünüzün önerdiği çeşitlerden temin edin.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar
- Ardahan İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Mısır” yetiştiricilik bilgisi (üretim tekniği bölümü Kırtok, Y., Mısır Üretimi ve Kullanımı, 1998 kitabına dayanır; tarih belirtilmemiş). https://ardahan.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/MISIR%20(1)%20(1).docx
- Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “Silajlık Mısır” yetiştiricilik bilgisi (tarih belirtilmemiş). https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı%20Bilgiler/Bitkisel%20Yetiştiricilik/Tarla%20Bitkileri%20Yetiştiriciliği/Silajlık%20Mısır%20Tarımı.pdf
- Geren, H., Avcıoğlu, R., Kır, B., Demiroğlu, G., Yılmaz, M., Cevheri, A. C. (Ege Üniversitesi), “İkinci Ürün Silajlık Olarak Yetiştirilen Bazı Mısır Çeşitlerinde Farklı Ekim Zamanlarının Verim ve Kalite Özelliklerine Etkisi”, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 40(3): 57–64, 2003. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/59066
- Ayaz, M., Özpınar, H., Yaman, S., Acar, A. A. ve ark. (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Menemen), “Ana Ürün Tarımında Yaygın Olarak Kullanılan ve Kullanılabilecek Olan Silajlık Mısır Çeşitlerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin İncelenmesi”, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 17(2): 23–35, 2013. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/448626
- Çaçan, E., İşikten, S. (Bingöl Üniversitesi), “Bingöl İli Ekolojik Koşullarında Bazı Silajlık Mısır Çeşitleri İçin Uygun Ekim Zamanının Belirlenmesi”, Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi 6(1): 39–49, 2019. https://doi.org/10.19159/tutad.449672
- Kobak, Ö., Taş, İ. (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi), “İkinci Ürün Silajlık Mısırda Dinamik Sulama Programının Verim ve Morfolojik Özellikler Üzerine Etkisi”, ADÜ Ziraat Dergisi 18(1): 49–57, 2021. https://doi.org/10.25308/aduziraat.795742