Yonca mı, Mısır Silajı mı?
Ve Maralfalfa'nın Yeri
Kısa cevap: İkisi rakip değil, birbirini tamamlar. Yonca proteinde güçlüdür (%18–22 ham protein), mısır silajı enerjide. Süt ineği rasyonunda çoğu zaman ikisi birlikte verilir. Protein açığınız varsa yonca, enerji ve hacim açığınız varsa mısır silajı öne çıkar. Maralfalfa ise ikisinin arasında, kaba yem hacmi için üçüncü seçenektir.
Asıl Soru: Protein mi Lazım, Enerji mi?
“Yonca mı, silaj mı?” diye soran çiftçinin asıl sorusu şudur: rasyonumda neyim eksik? Yonca baklagildir. Yaprağı bol, proteini ve kalsiyumu yüksektir. Kökündeki bakterilerle havadan azot bağlar. Mısır silajı ise buğdaygildir. Gücü koçanındaki daneden, yani nişastadan gelir. Enerjisi yüksek, proteini düşüktür.
Bu yüzden ikisini tek bir “hangisi daha iyi” sorusuyla tartmak yanıltır. Yonca proteini taşır, mısır silajı enerjiyi ve hacmi. Yüksek verimli süt ineğinde ikisi de gerekir. Besi danasında ve kuru dönemdeki inekte denge değişir.
Maralfalfa'yı bu iki bitkiyle ayrı ayrı Maralfalfa mı Yonca mı? ve Maralfalfa mı Mısır Silajı mı? sayfalarında kıyasladık. Bu sayfa yonca ile mısır silajı arasındaki seçimi anlatıyor; Maralfalfa'yı üçüncü sütunda gösteriyoruz.
Yonca ve Mısır Silajı: Yan Yana Tablo
| Özellik | Yonca | Mısır Silajı | Maralfalfa |
|---|---|---|---|
| Bitki grubu | Baklagil, çok yıllık | Buğdaygil, tek yıllık | Buğdaygil (fil otu çeşidi), çok yıllık |
| Ömür | 3–5 yıl² | 1 yıl, her yıl ekim | ~15 yıl; çelikle dikilir |
| Biçim sayısı | Yılda 3–5² | 1 | Yılda 2–4; ilk hasat ~100. gün |
| Yaş ot verimi (ton/dönüm/yıl) | 6–10² | 5–8² (Türkiye 2024 ort. 5,4)³ | 70–100² (2. yıldan) |
| Kuru madde | Taze yonca ~%20–24 (kaynağa göre)⁴ ⁷ | %30–35 | Hasatta %25–35 (tarla gözlemimiz) |
| Ham protein (KM) | %18–22 | %7–8 | Taze %14–18, silaj %10–15 |
| Enerji (TDN, KM) | Kuru ot %54–59, taze %61⁴ | %65–72⁴ | Mısır silajının altında; yem analiziyle ölçün |
| Su (sezon toplamı) | 1.219–1.247 mm⁵ | 500–800 mm⁶ | Mısırın ~1/3'ü; kuraklığa dayanıklı, susuz kalınca büyümesi yavaşlar |
| Silaj | Zor; şekeri az, soldurma ya da katkı ister | Çok kolay; en yaygın silaj bitkisi | Tek başına silajlanır |
| Kuru ot (balya) | Çok uygun; yaprak dökümüne dikkat | Yapılmaz | Zor; kalın saplı |
| Kış | Kışı tarlada geçirir | Sezon sonunda biter | Kışın uykuya yatar, ilkbaharda yeniden sürer |
| Dikkat | Taze ve genç yonca şişkinlik yapabilir | Proteini düşük, tek başına yetmez | Uzun süre tek kaba yem olarak verilmez |
KM: kuru madde. Değerler bölge, toprak, sulama ve biçim zamanına göre değişir; ortalama aralıktır. Dönüm ile dekar aynıdır (1.000 m²).
² Kaynak: sitemizdeki Yem Bitkisi Verim Tablosu.
³ Kaynak: TÜİK (2024) verisi; Atakul, Kılınç ve Kahraman (2025), Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 30(2): 647–656, DOI 10.37908/mkutbd.1702888.
⁴ Kaynak: BEEF Magazine, “2014 Feed Composition Table”, Mart 2014 (Auburn Üniversitesi ACES sitesinde yayımlı: ssl.acesag.auburn.edu). Değerler KM bazındadır.
⁵ Kaynak: Hanson, Bali ve Sanden, “Irrigating Alfalfa in Arid Regions”, University of California ANR Yayını 8293, 2008 (Kaliforniya Orta Vadisi tarihsel ortalaması).
⁶ Kaynak: FAO, “Irrigation Water Management: Irrigation Water Needs”, Eğitim Kılavuzu No. 3, 1986, Tablo 2 (fao.org/4/u3160e/u3160e04.htm).
⁷ Kaynak: Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ ve FAO), taze yonca kuru maddesi ortalaması ~%20 (feedipedia.org/node/11745); biçim zamanı geciktikçe yükselir.
Hesap: Bir Dönüm Yonca ile Bir Dönüm Mısır Ambara Ne Koyar?
Yaş tonla kıyas yanıltır, çünkü bitkilerin su oranı farklıdır. Aşağıda tablodaki verim aralığını kuru maddeye, sonra protein ve enerjiye çevirdik. Yonca için taze yoncanın %20–24 kuru maddesini (kaynağa göre değişir), mısır silajı için %30–35'i kullandık. Protein ve enerji oranları yukarıdaki tablodandır. Su için şunu bilin: 1 mm su, bir dönümde 1 m³ eder.
| Bir dönümden, bir yılda | Yonca | Mısır silajı |
|---|---|---|
| Yaş ot | 6–10 ton | 5–8 ton |
| Kuru madde | ~1,2–2,4 ton | ~1,5–2,8 ton |
| Ham protein | ~216–528 kg | ~105–224 kg |
| Enerji (TDN) | ~0,7–1,5 ton | ~1,0–2,0 ton |
| Su ihtiyacı (sezon) | ~1.200–1.250 m³ | ~500–800 m³ |
Kaba hesaptır; tarla, kurutma ve silaj kayıpları dahil değildir. Su satırı bitkinin sezonluk ihtiyacıdır, yağış da içindedir; sulama miktarı değildir. Yoncanın su değeri Kaliforniya ölçümüdür, Türkiye'de bölgeye göre değişir. Aynı protein hesabını korunga ve Maralfalfa ile birlikte proteini yüksek yem bitkileri sayfasında yaptık; yonca ve mısır satırları orada da aynıdır.
Hesap ne söylüyor? Aynı dönümden yonca, mısır silajının kabaca iki katı protein verir. Mısır silajı ise daha fazla enerji verir ve bunu daha az suyla yapar. Yani yonca “protein tarlası”, mısır “enerji tarlası”dır. İkisini birlikte ekmek çoğu süt işletmesi için bu yüzden mantıklıdır.
Su tarafında bir ayrıntı daha var. Mısırın suyu Temmuz–Ağustos'a yığılır; kuyunun en zorlandığı aylardır. Yonca ise suyu bütün sezona yayar ama toplamda daha çok ister. Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün çiftçi broşürü de yoncanın yıllık su ihtiyacını yaklaşık 1.250–1.300 mm olarak verir. Kaynak: Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü, çiftçi eğitim broşürü (arastirma.tarimorman.gov.tr/etae).
Maralfalfa için aynı hesabı yapmadık. Enerji değeri için güvenebileceğimiz yayımlanmış bir tablo değeri bulamadık; verimi de bölgeye ve yaşına göre çok oynar. Kendi rasyonunuzda Maralfalfa kullanacaksanız yem analizi yaptırın.
Proteini yoncadan, enerjiyi mısırdan alıp kaba yem hacminde sıkışıyorsanız sulanabilir kalıcı bir parselde Maralfalfa'yı konuşalım. Dönümünüzü, suyunuzu ve hayvan sayınızı yazın; size uymuyorsa açıkça söyleriz.
Maliyet Yapısı: Her Yıl Ekim mi, Yıllarca Biçim mi?
Burada fiyat vermiyoruz; fiyatlar yıldan yıla, ilden ile değişiyor. Ama masrafın şekli üç bitkide çok farklı:
- Mısır silajı: Her yıl tohum, toprak işleme, ekim, gübre, ilaç ve bol sulama. Hasat bir kezdir; silaj makinesi, taşıma ve naylon aynı haftaya düşer. Masraf her yıl baştan yapılır. Kalemler için mısır silajı maliyeti.
- Yonca: Kuruluş yılında tohum ve iyi bir toprak hazırlığı. Sonra 3–5 yıl ekim yok. Ama her biçimde biçme, toplama ve balya masrafı tekrar eder. Baklagil olduğu için azotlu gübre ihtiyacı azdır. Getiri hesabı: 1 dönüm yonca ne kazandırır?
- Maralfalfa: İlk yıl çelik ve dikim. Sonraki yıllarda ekim yok; sulama ve her hasatta biçim, taşıma ya da silaj sürer. İlk yıl verim tam kapasiteye ulaşmaz; 2. yıldan itibaren yılda 70–100 ton/dönüm alınır.
Dışarıdan alınan kaba yemle kıyaslamak isterseniz kaba yem fiyatları sayfasına bakın.
Çok Yıllık mı, Tek Yıllık mı?
Mısır tek yıllıktır; tarlanız her yıl serbest kalır, ekim nöbetine girer. Yonca 3–5 yıl tarlayı tutar, sonra bozulur. Bozulan yoncalığın ardından gelen ürün, yoncanın toprağa bıraktığı azottan yararlanır; yonca–mısır sırası bu yüzden yaygındır. Maralfalfa ise bir parseli 15 yıla yakın bağlar. Kiralık ya da her yıl değişen arazide Maralfalfa değil, mısır veya yonca daha doğrudur.
Yonca ve Mısır Silajı Birlikte: Rasyon Mantığı
Süt ineği rasyonunda en sık görülen eşleşme budur. Mısır silajı rasyona enerji ve hacim katar. Yonca, mısır silajının düşük proteinini ve kalsiyumunu tamamlar, ayrıca işkembe için uzun lif sağlar. İkisi birlikte verilince dışarıdan alınan protein yemi azalabilir.
Oranı burada vermiyoruz. Hayvanın süt verimi, canlı ağırlığı, laktasyon dönemi ve yemlerinizin analizi bunu belirler. Bir zooteknist ya da veterinerle rasyon hazırlama adımlarını izleyin. Bir ineğin günde ne kadar yem yediğini inek günde kaç kg yem yer? sayfasında anlattık. Proteini yüksek diğer seçenekler için proteini yüksek yem bitkileri sayfasına bakın.
Hangi İşletmeye Hangisi?
Tire Tarlamızdan: Maralfalfa'nın Rasyondaki Yeri
İzmir Tire'deki (Işıklı Köyü) tarlamızda Maralfalfa, Odot ve Red Napier yetiştiriyoruz; yonca ve mısır yetiştirmiyoruz. Bu yüzden o ikisinin rakamlarını kamu kaynaklarından verdik. İlginç bir bilgi: TÜİK 2024 verisine göre Türkiye'de en çok silajlık mısır üreten il İzmir'dir (yaklaşık 3,45 milyon ton). Yani bölgemizde mısır silajı zaten ana kaba yemdir.
Maralfalfa'nın işi hacimdir: aynı dönümden yılda 70–100 ton. Proteinde yonca, enerjide mısır silajı öndedir; birlikte rasyonu tamamlar. Tarlada gördüğümüz şunlar:
- Güçlü yanı hacimdir. İlk hasat dikimden ~100 gün sonra, 3–3,5 m boyda gelir; sonra 80–90 günde bir biçilir. Yılda 2–4 hasatla dönümden 70–100 ton yaş ot alınabilir. İlk yıl verim tam kapasiteye ulaşmaz; 2. yıldan itibaren tam verim.
- Proteinde yonca öndedir. Taze Maralfalfa %14–18, silajı %10–15 ham protein verir. Yonca %18–22'dir.
- Enerjide mısır silajı öndedir. Maralfalfa'nın koçanı ve danesi olmadığı için nişasta getirmez.
- Suyu mısırdan azdır. Mısırın yaklaşık üçte biri kadar su ister ve kuraklığa dayanıklıdır; susuz kalınca büyümesi yavaşlar (sulama rehberi).
- Kışın uykuya yatar. −8 °C'nin altına düşen yerlerde ilk kış malç ve elyaf örtü gerekir (Maralfalfa kışın olur mu?).
Kısacası Maralfalfa, proteini yoncadan ve enerjiyi mısırdan alan bir işletmede kaba yem hacmini büyütür. Biz çelik satıyoruz; Maralfalfa silajını yalnız sınırlı ve sezonluk satıyoruz (Maralfalfa silajı satılık mı?).
Sık Sorulan Sorular
Kalıcı parsel için Maralfalfa çeliği
Paketleri ve güncel fiyatı fiyat sayfasında görebilir, kaç çelik gerektiğini dönüme kaç çelik sayfasından hesaplayabilirsiniz.
🛒 Maralfalfa Sipariş Ver →