Kışın Reygras, Yazın Maralfalfa:
Yıl Boyu Yeşil Yem Rotasyonu
Kısa cevap: Reygras (İtalyan çimi; ryegrass ya da halk arasında süt otu da denir) baharda, Maralfalfa yazın yem verir. İki ayrı parselle yıl boyu yeşil yem planı kurulur. Reygras sonbaharda ekilir, Ege'de Mart sonundan Mayıs'a kadar biçilir. Maralfalfa Haziran'dan Ekim'e biçilir. Kasım'dan Mart ortasına kadar iki parselden de taze ot çıkmaz; bu dönemi Maralfalfa'nın Eylül–Ekim biçiminden yapılan silaj ve kuru ot karşılar.
Son güncelleme: 6 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Reygras ve Maralfalfa Neden Birbirini Tamamlar?
İkisi farklı mevsimde büyüdüğü için birbirinin boşluğunu doldurur. Reygras serin mevsim otudur: sonbaharda ekilir, kışı küçük bir bitki olarak geçirir, baharda hızla büyür, yaz sıcağında durur. Maralfalfa ise sıcağı sever: Ege'de Mart–Nisan'da kökten sürer, Ekim–Kasım'a kadar büyür, kışın uykuya yatar.
Yani reygras Maralfalfa'nın rakibi değil, takvimdeki ortağıdır. Reygrasın bittiği Haziran'da Maralfalfa'nın ilk biçimi gelir. Maralfalfa'nın durduğu kışta reygras tarlada bekler ve Mart sonunda ilk otu verir.
Burada adı geçen reygras İtalyan çimidir (Lolium multiflorum, tek ya da iki yıllık). İngiliz çimi (L. perenne) çok yıllık ayrı bir türdür; Westerwold tipi ise aynı yıl başaklanan gerçek tek yıllıktır. Farkları reygras çeşitleri sayfasında. Bitkinin genel tanıtımı Reygras (İtalyan çimi) sayfasında.
Reygras–Maralfalfa Takvimi: İki Parselde 12 Ay
Bu takvim yalnız iki parseli izler: her yıl yeniden ekilen reygras parseli ve bir kez dikilen Maralfalfa parseli. Ege ve Akdeniz kıyısı içindir; aylar yıla, rakıma ve çeşide göre kayar. Son sütun hayvanın o ay hangi yemi yediğini gösterir. Fiğ, tritikale, arpa ve yulaf gibi öteki kışlık yem bitkilerini de içeren genel plan için Kışlık Yem Bitkileri sayfasına bakın.
| Ay | Reygras parseli (işlem/biçim) | Maralfalfa parseli (işlem/hasat) | Hayvana giden yem |
|---|---|---|---|
| Ocak | Yavaş büyüme, biçim yok | Uykuda; toprak üstü kurumuş, kök canlı | Stok: Maralfalfa silajı + kuru ot |
| Şubat | Büyüme hızlanır | Uykuda (Akdeniz'de Şubat–Mart sürer) | Stok (en sıkışık ay) |
| Mart | İlk biçim Mart sonu⁵ | Ege'de Mart–Nisan kökten sürer | Stok; Mart sonundan ilk taze reygras |
| Nisan | Biçim | Büyüme | Taze reygras |
| Mayıs | Biçim; fazlası kuru ot ya da silaj | Büyüme | Taze reygras |
| Haziran | Sıcakla yavaşlar, sezon biter | İlk hasat (sürmeden 80–90 gün sonra) | Haziran başına kadar reygras, sonra taze Maralfalfa |
| Temmuz | Parsel yazlık ürüne ya da dinlenmeye kalır | Yeniden büyüme; dilimli biçimle taze ot | Taze Maralfalfa |
| Ağustos | Yazlık ürün ya da boş | Dilimli biçim | Taze Maralfalfa |
| Eylül | Toprak hazırlığı | İkinci hasat; bir kısmı silaja | Taze Maralfalfa; silaj stoğu kurulur |
| Ekim | Ekim (Bornova denemesinde Ekim ortası⁵) | Son hasat olabilir; hasat silaja | Son taze Maralfalfa, silaja geçiş |
| Kasım | Çıkış, kardeşlenme | Soğukla uykuya yatar | Stok: silaj + kuru ot |
| Aralık | Yavaş büyüme | Uykuda | Stok: silaj + kuru ot |
Özetle taze ot üç döneme ayrılır: reygras Mart sonu–Haziran başı (yaklaşık 70 gün), Maralfalfa Haziran–Ekim (yaklaşık 150 gün), Kasım–Mart sonu (yaklaşık 145 gün) silaj ve kuru ot stoğu. Aşağıdaki dönüm hesabı bu günleri kullanır. Reygras ekim ve ilk biçim ayları: Bornova denemesi⁵; biçim sayısı: Iğdır İl Müdürlüğü². Maralfalfa sürme ve uyku dönemleri: sitemizdeki bölge tablosu. Ege'de Maralfalfa yılda 2–3, İç Anadolu'da 1–2 biçim verir.
Karasal bölgede durum değişir. İç Anadolu'da da reygras çoğunlukla sonbaharda (kışlık) ekilir; Bakanlığın Ankara, Tokat ve Edirne'deki tescil denemeleri kışlıktır⁸. Kışı çok sert yerde ilkbahar ekimi seçilir (Ankara kıraç denemesi erken ilkbaharda ekildi⁹). Maralfalfa orada Nisan–Mayıs'ta sürer, yılda 1–2 biçim verir. Kısa süreli −8/−10 °C'ye dayanır; daha soğuk yerde ilk kış malç ve örtü ister. −20 °C'ye inen illerde Maralfalfa'yı tek sezonluk yazlık olarak planlayın. İlinizi Maralfalfa hangi bölgelerde yetişir? sayfasında bulun.
Hesapta Kullandığımız Reygras Verileri
Aşağıdaki dönüm hesabı reygrasın sezonluk kuru ot veriminin iki ucuna dayanır: kıyı bölgelerindeki resmî tescil denemelerinde dekarda 1.833 kg, Çukurova ortalamasında 695 kg. Tarlamızda reygras yetiştirmiyoruz; bu yüzden reygras rakamlarının tamamı kamu ve üniversite kaynaklıdır.
| Yer / kaynak | Ekim | Yeşil ot (kg/da) | Kuru ot (kg/da) | Not |
|---|---|---|---|---|
| TTSM tescil denemeleri, kıyı bölgeleri (İzmir/Menemen, Manisa/Beydere, Antalya, Samsun, Kocaeli) | Kışlık | 8.595 | 1.833 | Standart çeşit, 2022–2024 ortalaması; hesabın üst ucu¹ |
| Çukurova ortalaması | — | 3.102 | 695 | Kuşvuran ve Tansı (2005) Çukurova ortalaması; Ege Üniversitesi derlemesinde aktarılır; hesabın alt ucu³ |
| TTSM tescil denemeleri, karasal bölge (Ankara/Yenikent, Ankara/Haymana, Edirne, Tokat) | Kışlık | 3.262 | 1.016 | Standart çeşit ortalaması, 2021–2023; hesapta kullanılmadı, karasal bölgede kıyı rakamıyla plan yapmayın⁸ |
Dönüm ile dekar aynıdır (1.000 m²). Rakamlar sezon toplamıdır; tek yer ve birkaç yıla aittir.
¹ Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi (TTSM), İtalyan Çimi Tescil Raporu, 2025. https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yayınlar/Tescil%20Raporları/2025/Tarla/Çayır%20Mera/İtalyan%20Çimi%20Tescil%20Raporu.pdf
² Kaynak: Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “İtalyan Çimi (Ryegrass) Yem Bitkisi Yetiştiriciliği”, 2018. https://igdir.tarimorman.gov.tr/Haber/322/Italyan-Cimi-_-Ryegrass_-Yem-Bitkisi-Yetistiriciligi
³ Kaynak: Özkul, H., Kırkpınar, F., Tan, K., Ege Üniversitesi, Hayvansal Üretim 53(1): 21–26, 2012 (derleme; Çukurova rakamı Kuşvuran ve Tansı, 2005'ten aktarılmıştır). https://dergipark.org.tr/download/article-file/84997
⁴ Kaynak: Karadeniz, E., Bengisu, G., Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 9(3): 567–573, 2022. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2355363
⁵ Kaynak: Kavut, Y. T., Geren, H., Soya, H., Avcıoğlu, R., Kır, B., Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg. 51(3): 279–288, 2014. İzmir Bornova, 2012–2014. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/59491 (doi:10.20289/euzfd.08912)
⁸ Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TTSM, İtalyan Çimi (Karasal) Tescil Raporu, 2024. Denemeler Ankara/Yenikent, Ankara/Haymana, Edirne, Tokat ve Tekirdağ/Hayrabolu'da kışlık kuruldu (2021–2023). https://tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yayınlar/Tescil%20Raporları/2024/TARLA%20BİTKİLERİ%20TÜRLERİ/ÇAYIR%20MERA%20YEM%20BİTKİLERİ/İtalyan%20Çimi%20Karasal%20Tescil%20Raporu.pdf
⁹ Kaynak: Çolak, E., Sancak, C., Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 25(1): 58–66, 2016. Ankara, Orta Anadolu kıraç koşulları, 2008–2009; erken ilkbaharda ekim. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/220257
Biçim sayısı, diğer illerdeki denemeler ve balya hesabı için Reygras verimi ve biçim sayfasına bakın. Ekim zamanı ve dekara tohum miktarı için Reygras ekimi, protein ve lif için Reygras besin değeri sayfaları da işinize yarar.
Neden Ayrı Parsel? Biri Dönen, Biri Kalıcı
Reygras ve Maralfalfa aynı tarlada sırayla yetiştirilmez; biri her yıl ekilen dönen parseldir, öteki yıllarca yerinde kalan kalıcı parseldir.
Maralfalfa'yı reygras parselinin ardına ekmeyin; her yıl sürülen tarlada çok yıllık bitki yaşamaz. Maralfalfa sıralarının arasına reygras serpmeyi de önermiyoruz: iki bitkinin bakım ve biçim takvimi farklıdır.
Reygras parseliniz baharı karşılasın. Sulanabilir ve yıllarca bozmayacağınız ayrı bir parseliniz varsa Maralfalfa'nın yazın ne kadar taze ot, kış için ne kadar silaj verebileceğini hayvan sayınıza göre birlikte hesaplayalım.
Dönüm Hesabı: 10 İnek İçin Kaç Dönüm Reygras, Kaç Dönüm Maralfalfa?
600 kg'lık 10 süt ineği için yaklaşık 5–13 dönüm reygras ve ikinci yıldan itibaren 0,9–1,8 dönüm Maralfalfa yeter. Hesap kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfasındaki mantıkla, kuru madde (KM) üzerinden yapıldı:
- Süt ineği kaba yemden günde canlı ağırlığının %1,5–2'si kadar KM alır⁶. %1,8 ile inek başına 10,8 kg, 10 inek için günde 108 kg KM.
- Reygras baharda yaklaşık 70 gün (Mart sonu–Haziran başı) kaba yemin tamamını verirse: 108 kg × 70 gün ≈ 7,6 ton KM.
- Reygras dekardan sezonda 695–1.833 kg kuru ot verir¹ ³. Kuru otun yaklaşık %89'u KM'dir⁷; bu da dekarda 0,6–1,6 ton KM eder. 7,6 ÷ 1,6 ile 7,6 ÷ 0,6 arası: 5–13 dönüm.
- Kalan yaklaşık 295 günü Maralfalfa karşılar: Haziran–Ekim arası yaklaşık 150 gün taze ot, Kasım–Mart sonu arası yaklaşık 145 gün aynı parselden yapılan silaj ve kuru ot. 108 kg × 295 gün ≈ 31,9 ton KM. Maralfalfa ikinci yıldan itibaren yılda 70–100 ton/dönüm yaş ot verir; tarlamızda KM %25–35 çıkar, yani dönümde 17,5–35 ton KM. 31,9 ÷ 35 ile 31,9 ÷ 17,5 arası: 0,9–1,8 dönüm.
| Parsel | Karşıladığı dönem | KM ihtiyacı | Dönümden KM | Gereken alan |
|---|---|---|---|---|
| Reygras (kışlık, her yıl) | Mart sonu–Haziran başı, yaklaşık 70 gün | 7,6 ton | 0,6–1,6 ton | 5–13 dönüm |
| Maralfalfa (kalıcı, 2. yıldan) | Haziran–Ekim taze ot (yaklaşık 150 gün) + Kasım–Mart sonu silaj ve kuru ot (yaklaşık 145 gün), toplam 295 gün | 31,9 ton | 17,5–35 ton | 0,9–1,8 dönüm |
⁶ Kaynak: Ankara Üniversitesi açık ders notu, “Süt Sığırlarının Beslenmesi”, 9. hafta, 2020: kaba yem canlı ağırlığın yaklaşık %1,5'i kadar olmalıdır. https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=103811 · Ontario Tarım Bakanlığı (OMAFRA), B. Wheeler, “Guidelines for Feeding Dairy Cows” (tarihsiz): sağmal inek orta kaliteli kuru kaba yemden canlı ağırlığın %1,8–2,2'si kadar KM tüketebilir. OMAFRA sitesinde güncel kopyası bulunamadı; yeniden basımı: https://en.engormix.com/MA-dairy-cattle/management/articles/guidelines-feeding-dairy-cows-t49/124-p0.htm
⁷ Kaynak: Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO), “Alfalfa hay” tablosu: kuru madde ortalaması %89,4 (1.151 örnek). https://www.feedipedia.org/node/11743 · Feedipedia'nın reygras veri sayfasında (https://www.feedipedia.org/node/625, son güncelleme 2010) reygras kuru otu için kuru madde tablosu yok; bu yüzden yonca kuru otunun oranı reygras kuru otu için yaklaşık olarak alındı.
Kendi sürünüz için hesaplayın
Reygras: dekarda 0,6–1,6 ton KM (kamu verileri). Maralfalfa: dekarda 17,5–35 ton KM. Planlamada aralığın üst ucunu esas alın; silajlamada fire olur.
Sonucu WhatsApp'tan DanışınGeçiş Ayları: Silaj ve Kuru Ot Stoğu
Kasım'dan Mart ortasına kadar iki parselden de taze ot çıkmaz; bu dönemi Maralfalfa'nın Eylül–Ekim biçiminden yapılan silaj ve kuru ot karşılar. Stoğun ana kaynağı budur: hasat silaja basılır, kışa saklanır. Reygrasın Mayıs'taki fazlası da kuru ot ya da silaj olarak ayrılabilir.
Taze Maralfalfa %14–18, silajı %10–15 ham protein içerir. Reygras baharda proteinli taze ot verir; Mardin denemesinde ham protein %14,75–18,10 ölçüldü⁴. Rasyonu bir yemden ötekine geçirirken değişikliği birkaç güne yayın. Silajın basılması ve kapatılması için Silaj Nasıl Yapılır? sayfasına bakın. Protein karşılaştırması için Reygras mı yonca mı?
İlk Yıl Notu: Maralfalfa Tam Verime 2. Yılda Ulaşır
Maralfalfa ilk yıl tam kapasiteye ulaşmaz; 2. yıldan itibaren tam verim. Yukarıdaki hesap ikinci yıl içindir. İlk yıl için reygras alanını aralığın üst ucunda tutun ya da kış stoğu için dışarıdan kuru ot ve silaj payı bırakın. Maralfalfa hasat başına dönümde 30–40 ton yaş ot verir, yılda toplam 70–100 ton. Dikimi Maralfalfa nasıl dikilir? sayfasında anlattık.
Reygras ise her yıl yeniden ekilir. Yörenize uygun tescilli çeşidi il ya da ilçe tarım müdürlüğüne sorun; kıyı bölgeleri için tescil edilen çeşitler kışı sert yerlerde aynı sonucu vermeyebilir¹.
Sık Sorulan Sorular
Yaz parseli için Maralfalfa çeliği
Paketleri ve güncel fiyatı fiyat sayfasında görebilir, kaç çelik gerektiğini dönüme kaç çelik sayfasından hesaplayabilirsiniz.
🛒 Maralfalfa Sipariş Ver →