Reygras Kaç Biçim ve Kaç Balya Verir?
Dekara Verim ve Balya Hesabı

Reygras, halk arasında ryegrass ya da süt otu diye de bilinen İtalyan çimidir (Lolium multiflorum). Tür ayrımı önemlidir: İtalyan çimi (L. multiflorum) tek ya da iki yıllıktır; İngiliz çimi (L. perenne) çok yıllıktır; Westerwold ise aynı yıl başaklanan gerçek tek yıllık tiptir. Bu sayfadaki rakamlar İtalyan çimi içindir. Tarlamızda reygras yetiştirmiyoruz; buradaki rakamlar kamu ve üniversite kaynaklıdır.

Reygras Kaç Biçim Verir, Kaç Defa Biçilir?

Reygras sulu tarlada yılda 4–6, kuru tarlada 2–3 kez biçilir. Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü sulu koşulda 5–6, kurak koşulda 2–3 biçim bildirir¹. Kırklareli'deki bir denemede sulu koşulda 4, yağışa dayalı koşulda 3 biçim alındı². Farkı su, azot ve ekim zamanı yaratır. Daha çok biçim her zaman daha çok kuru ot demek değildir: Özkul ve ark. (2012) derlemesine göre en yüksek kuru ot verimi yılda 2 biçimden alınmıştır⁵. Sonbaharda ekilen reygras kışı tarlada geçirir; asıl biçimleri ilkbaharda gelir. Yaz sıcağı ve kuraklık başlayınca sürgün yavaşlar.

• Sulu ve gübreli tarla: 4–6 biçim. Her biçimden sonra azot vermek yeniden sürmeyi hızlandırır. Ege Üniversitesi derlemesi her biçim sonrası dekara 15–20 kg amonyum nitrat önerir⁵.
• Kuru tarla: 2–3 biçim. Bahar yağışı bitince ot durur.
• İlk yıl kısa sezon: İlkbaharda geç ekilen tarlada biçim sayısı azalır.

Reygras Ne Zaman ve Kaç Santimden Biçilir?

Reygras başaklandıktan sonra, çiçeklenmenin başında biçilir; buğdaygillerde önce başak çıkar, sonra çiçek açar. Ege Üniversitesi derlemesi, çiçeklenme başında biçilen İtalyan çiminin çabuk kuruduğunu bildirir ve silaj için kalite ile verim dengesinde erken çiçeklenme dönemini önerir⁵. Bu dönemde ot hem bol hem besleyicidir. Çiçeklenme ilerledikçe sap kalınlaşır, yaprak oranı düşer, sindirim zorlaşır.

Çok dipten biçmeyin; kök boğazı zayıflar, sonraki biçim gecikir. Kırklareli denemesinde ot yerden 7–8 cm yüksekten biçildi². Kaç günde biçileceği mevsime bağlıdır. Uygun sıcaklıkta ekimden 25–35 (Iğdır'a göre ~40) gün sonra ilk biçim yapılabilir⁷ ¹; sonraki biçimler ilkbaharda yaklaşık 17–20 günde bir gelir¹. Sonbahar ekiminde ise kış araya girer; ilk biçim ilkbahara kalır. İzmir Bornova'da Ekim ortasında ekilen İtalyan çiminin ilk biçimi Mart sonunda yapıldı⁴.

Reygras Dekara Ne Kadar Verim Verir?

Kıyı bölgelerindeki (İzmir Menemen, Manisa, Antalya, Samsun, Kocaeli) kışlık tescil denemelerinde dekardan yaklaşık 8,6–9,0 ton yeşil ot ve 1,8–2,0 ton kuru ot alınmıştır³; bu denemelerde 2–3 biçim alındı³. Kırklareli'de sulanan parsellerde 6,8–8,0 ton, yağışa dayalı parsellerde 4,1 ton yeşil ot alındı². Az azotlu Mardin denemesinde (sulu, 0–20 kg N/da) ve Çukurova ortalamasında ise yeşil ot 1,5–3,4 ton/da arasında kaldı⁵ ⁶.

Kıyı ile karasal bölge arasındaki fark büyüktür. İç Anadolu ve Trakya'daki (Ankara Yenikent ve Haymana, Edirne, Tekirdağ Hayrabolu, Tokat) kışlık tescil denemelerinde standart çeşit ortalaması dekara 3.262 kg yeşil ot ve 1.016 kg kuru ot oldu, yani yaklaşık 3,3 ton yeşil ve 1,0 ton kuru ot⁸. Bu, kıyıdaki 8,6–9,0 ton yeşil ve 1,8–2,0 ton kuru otun yeşilde üçte biri, kuruda yarısı kadardır. Farkı üç şey yaratır: iklim, su ve biçim sayısı. Kıyıda kış ılık geçer ve büyüme sezonu uzundur; karasal bölgede soğuk kış büyümeyi durdurur, yaz kuraklığı sezonu erken kapatır. Kıyı denemelerinde 2–3 biçim alınırken karasal denemelerin hepsinde 2 biçim alındı³ ⁸. Su da belirleyicidir: Kırklareli'de sulanan parseller yağışa dayalı parselin 1,6–1,9 katı yeşil ot verdi². Karasalda yıl farkı da büyüktü; standart çeşitler 2022'de lokasyona göre 1,0–2,3 ton, 2023'te 3,1–7,9 ton yeşil ot verdi⁸. Aşağıdaki tablo kamu ve üniversite verilerini yan yana koyar.

Kuru otun yeşil ota oranı tabloda %19–35 arasında değişir. Sulu ve sık biçilen ot daha sulu olur, oran düşer. Kurak yerde ve geç biçimde oran yükselir. Protein biçim dönemine ve gübreye göre değişir; Mardin denemesinde azot dozu arttıkça ham protein %14,75'ten %18,10'a çıktı⁶. Karasal tescil denemesinde (Tokat, 2022) kuru ot örneklerinde ham protein %9,0–10,0 ölçüldü⁸. Ayrıntı için reygras besin değeri sayfasına bakın.

1 Dönüm Reygras Kaç Balya Verir?

Balya sayısı = dönümden alınan kuru ot ÷ bir balyanın ağırlığı. Kuru ot da yeşil ot × kuru ot oranıyla bulunur. Yani hesap iki sayıya dayanır: dönümden yılda alınan yeşil ot ve kuru ot oranı. Biçim sayısı bu yıllık toplamın içindedir.

Bir not: denemelerdeki kuru ot çoğunlukla tamamen kurutulmuş tartımdır. Tarlada balyalanan ot bir miktar nem taşır. Bu yüzden gerçek balya sayınız hesaptan biraz fazla çıkabilir.

Örnek: dönüm başına balya (25 kg balya, kuru ot oranı %22)

Yıllık yeşil ot değerleri yukarıdaki deneme verilerinin içinden seçildi (1.460–9.003 kg/da); kuru ot oranı %22 alındı; yalnız Kırklareli yağışa dayalı satırında denemede ölçülen değer (4.148 / 885 kg) kullanıldı. Kendi oranınız farklıysa hesaplayıcıda değiştirin.

Reygras Balya Hesaplayıcı

Kendi tarlanızın rakamlarını girin. Başlangıç değerleri deneme aralığının içinden örnek değerlerdir. Balya ağırlığını kendi balyanızı tartarak düzeltin.

Yaz Tonajında Reygras ve Maralfalfa

Reygras ile Maralfalfa rakip değil, farklı mevsimlerin bitkisidir. Reygras serin mevsimde büyür; asıl otunu sonbahardan ilkbahara verir. Maralfalfa ise sıcağı sever. Kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer ve yaz boyunca biçilir.

Yazlık tonajda Maralfalfa ikinci yıldan itibaren hasat başına 30–40 ton/dönüm, yılda 70–100 ton/dönüm yaş ot verir. İlk yıl tam kapasiteye ulaşmaz. Bu rakamlar yaş ağırlıktır. Maralfalfa hasatta %25–35 kuru madde içerir; reygrasın kuru ot oranı ise yukarıdaki tabloda %19–35'tir. Yani tonu ton kıyaslamak yerine kuru maddeye çevirin. Protein de farklıdır: Maralfalfa taze otta %14–18 ham protein içerir.

Pratik plan şöyle: dönen parselde kışın reygras, sulanabilir kalıcı parselde yazın Maralfalfa. Maralfalfa mısırın yaklaşık üçte biri kadar su ister; kuraklığa dayanıklıdır ama susuz kalınca büyümesi yavaşlar. Kısa süreli −8/−10 °C'ye dayanır; daha soğuk yerlerde ilk kış malç ve örtü gerekir. Rotasyonun ayrıntısı Kışın Reygras, Yazın Maralfalfa sayfasında. Maralfalfa rakamları için Maralfalfa verimi, kış yemi planı için kışlık yem bitkileri, ihtiyaç hesabı için kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfalarına bakın.

Sık Sorulan Sorular