Reygras Ne Zaman, Nasıl Ekilir?
İlinize Göre Takvim
Reygras (İtalyan çimi, ryegrass; halk arasında süt otu) kışı ılık illerde sonbaharda, ilinize göre Eylül–Aralık arasında ekilir. Kışı sert geçen yüksek illerde ilkbaharda, Mart–Mayıs arasında ekilir. Üniversite denemelerinde dekara 2,5–5 kg tohum kullanılmış; tohum sığ, 2–4 cm derine ekilir: Ankara denemesinde 3–4 cm (Çolak ve Sancak, 2016), Konya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü broşüründe ~2 cm (belge şu an erişilemiyor). Sonbahar ekiminde ilk biçim ilkbahara kalır; ilkbahar ekiminde ilk biçim uygun sıcaklıkta ekimden 25–40 gün sonra gelir.
Son güncelleme: 6 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Reygras Ne Zaman Ekilir?
Reygras sahil ve ova illerinde sonbaharda, kışı sert geçen yüksek illerde ilkbaharda ekilir. Reygras, ryegrass ve halk arasındaki adıyla süt otu, aynı bitkiyi anlatır: İtalyan çimi, Lolium multiflorum. Sonbaharda ekilen reygras kışı küçük bir bitki olarak geçirir, ilkbaharda hızla büyür ve yaz kuraklığından önce biçilir. Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü iki dönemde de ekilebildiğini, kendi bölgesi için sonbaharın en uygun olduğunu yazar. Kaynak: Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 2018.[1]
Tür karışıklığına dikkat edin. İtalyan çimi (L. multiflorum) tek ya da iki yıllıktır. İngiliz çimi (L. perenne) çok yıllıktır. Westerwold çimi ise gerçek tek yıllıktır, ekildiği yıl başak bağlar. Tohum alırken etiketteki türe bakın; ayrıntı reygras çeşitleri sayfasında. Bu sayfadaki takvim İtalyan çimi içindir.
Not: Tarlamızda reygras yetiştirmiyoruz ve tohum satmıyoruz; bu sayfadaki rakamlar kamu ve üniversite kaynaklıdır.
İlinize Göre Ekim Penceresi
İlinizi seçin; il merkezinin uzun yıllık sıcaklık ortalamasına göre sonbahar ve ilkbahar ekim dönemini görün. Pencere il merkezi içindir. Yüksek bir ilçedeyseniz bir kademe soğuk düşünün. İl tarım müdürlüğünüzün takvimi esastır.
| Bölge (il merkezi iklimi) | Sonbahar ekimi | İlkbahar ekimi | İller |
|---|---|---|---|
| Ilıman kış en soğuk ay ortalaması +3 °C ve üstü | Eylül–Aralık arası, ile göre 1–3 ay (esas dönem) | Şubat–Nisan | Adana, Adıyaman, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bartın, Batman, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Gaziantep, Giresun, Hatay, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kırklareli, Kilis, Kocaeli, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Ordu, Osmaniye, Rize, Sakarya, Samsun, Siirt, Sinop, Şanlıurfa, Tekirdağ, Trabzon, Yalova, Zonguldak |
| Karasal geçiş −3 ile +3 °C arası | Eylül ya da Ekim, ayın ilk yarısı (erken ekim) | Mart–Mayıs | Afyonkarahisar, Aksaray, Amasya, Ankara, Artvin, Bilecik, Bingöl, Bolu, Burdur, Çankırı, Çorum, Diyarbakır, Edirne, Elazığ, Erzincan, Eskişehir, Gümüşhane, Iğdır, Isparta, Karabük, Karaman, Kastamonu, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Kütahya, Malatya, Nevşehir, Niğde, Sivas, Şırnak, Tokat, Tunceli, Uşak, Van, Yozgat |
| Sert kış −3 °C ve altı | Önerilmez | Nisan–Mayıs | Ağrı, Ardahan, Bayburt, Bitlis, Erzurum, Hakkâri, Kars, Muş |
Kural: Sıcaklıklar Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 1991–2020 il normallerinden (il merkezi istasyonu) alındı.[7] (1) En soğuk ayın ortalaması +3 °C ve üstüyse ılıman kış sayılır; Eylül–Aralık arasında aylık ortalaması 10–21 °C olan aylar sonbahar penceresidir. (2) −3 ile +3 °C arasıysa karasal geçiştir; bu aylardan yalnız ilki, ayın ilk yarısı verilir. Amaç bitkinin kışa kardeşlenmiş girmesidir. (3) −3 °C ve altıysa yalnız ilkbahar ekimi verilir. İlkbahar penceresi, Şubat–Mayıs arasında ortalaması 6 °C'yi geçen ilk ay ve sonraki aydır. 6 °C, Ege Üniversitesi derlemesindeki en düşük gelişme sıcaklığıdır.[3] 10 °C alt sınırı, laboratuvarda 10 °C'de çimlenmenin iki haftaya yaklaşmasından seçildi.[6] Eşikler bizim yorumumuzdur, resmî takvim değildir. Iğdır için kural Ekim başını verir; bu, il müdürlüğünün sonbahar önerisiyle uyumludur.[1]
Dekara Kaç Kilo Reygras Atılır?
Üniversite ve enstitü denemelerinde dekara 2,5–5 kg reygras tohumu kullanılmıştır: Kırklareli'de 2,5 kg, Mardin'de 3 kg, Ankara'da 4 kg, Konya'da mibzerle 5 kg. Kaynak: Öztürk, 2022; Karadeniz ve Bengisu, 2022; Çolak ve Sancak, 2016; Çıtıl ve ark., 2020.[8] [4] [9] [2] Serpme ekimde tohumun bir kısmı yüzeyde kalır; bu yüzden norm biraz artırılır. Mibzerle sıraya ekim tohumu daha eşit gömer. Dönüm ile dekar aynı alandır, 1.000 m².
| Konu | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Ekim normu (denemeler) | 2,5–5 kg/da | Öztürk, 2022 [8]; Çolak ve Sancak, 2016 [9]; Çıtıl ve ark., 2020 [2] |
| Denemelerde kullanılan norm | 2,5 kg/da (Kırklareli); 3 kg/da (Mardin); 4 kg/da (Ankara); 5 kg/da, mibzer (Konya) | Öztürk, 2022 [8]; Karadeniz ve Bengisu, 2022 [4]; Çolak ve Sancak, 2016 [9]; Çıtıl ve ark., 2020 [2] |
| Sıra arası (denemeler) | 20 cm (Mardin, Kırklareli); 30 cm (Ankara) | Karadeniz ve Bengisu, 2022 [4]; Öztürk, 2022 [8]; Çolak ve Sancak, 2016 [9] |
| Ekim derinliği | sığ, 2–4 cm; Ankara denemesinde 3–4 cm; Konya İl Müd. broşüründe ~2 cm | Çolak ve Sancak, 2016 [9]; Konya İl Tarım ve Orman Müd. broşürü [10] (belge şu an erişilemiyor) |
| Gelişme sıcaklığı | 6–32 °C, ideal 18–24 °C | Özkul ve ark., 2012 [3] |
| İlk biçim | 25–35 gün (ideal sıcaklık); ~40 gün (normal sıcaklık) | [3], Iğdır İl Tarım ve Orman Md., 2018 [1] |
| Biçimler arası | 17–20 gün | Iğdır İl Tarım ve Orman Md., 2018 [1] |
| Yıllık biçim sayısı | Ayrıntı verim sayfasında | Reygras verimi ve biçim |
| Taban gübresi (deneme) | 5 kg/da saf N + 5 kg/da saf P₂O₅ | Karadeniz ve Bengisu, 2022 [4] |
| Toplam azot (deneme önerisi) | 20 kg/da saf N, bölünerek | Karadeniz ve Bengisu, 2022 [4] |
| Biçim sonrası gübre | 15–20 kg/da amonyum nitrat (%33) | Özkul ve ark., 2012 [3] |
| Sulama (deneme) | Ekim öncesi tarla sulaması + sezonda 4 sulama | Karadeniz ve Bengisu, 2022 [4] |
Deneme sonuçları tek yere ve birkaç yıla aittir. Kendi tarlanızda farklı çıkabilir; aralığı yol gösterici olarak okuyun.
Toprak Hazırlığı ve Ekim Derinliği
Reygras tohumu küçüktür; ince ve bastırılmış bir tohum yatağına sığ, 2–4 cm derine ekilir: Ankara denemesinde ekim 3–4 cm derine yapılmıştır (Çolak ve Sancak, 2016),[9] Konya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü broşüründe ~2 cm önerilir (belge şu an erişilemiyor).[10] Derin gömülen tohum yüzeye çıkmakta zorlanır. Toprağı sürün, kesekleri kırın, tırmıkla düzeltin. Ekimden sonra merdane ya da hafif bir silindirle bastırmak tohumun toprağa değmesini sağlar.
Toprak kuruysa ekimden önce sulayın. Mardin denemesinde ekimden önce tarla sulanmış, sonra sıraya ekim yapılmıştır.[4] Mısır hasadından sonra boşalan tarla iyi bir seçenektir. Ege Üniversitesi derlemesi, İtalyan çiminin mısırla münavebeye girebildiğini ve mısırdan kalan azotu iyi kullandığını yazar.[3]
Reygras Kaç Günde Çimlenir?
Reygras ılık toprakta birkaç günde, soğuk toprakta iki haftaya yakın sürede çimlenir. Bir laboratuvar çalışmasında 25 °C'de tohumların %67'si, 20 °C'de %37'si 3. günde çimlendi. 10 °C'de 3. günde hiç çimlenme yoktu; 14. günde oran %72'ye çıktı. Kaynak: Cao ve ark., 2026, Agronomy.[6] Bu çalışma buğday tarlasından toplanan tohumlarla yapıldı; yem çeşitlerinde süre biraz farklı olabilir. Pratik ders şudur: sonbahar ekimini toprak soğumadan yapın. Geç kalan ekimde fide kışa zayıf girer.
Ekimden Sonra İlk Biçim
İlkbahar ekiminde ilk biçim ekimden 25–40 gün sonra gelir: Ege Üniversitesi derlemesi uygun sıcaklıkta 25–35 gün, Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü normal sıcaklıkta yaklaşık 40 gün verir.[3] [1] Sonbahar ekiminde ilk biçim ilkbahara kalır: bitki kışı küçük geçirir, biçimler ilkbaharda yoğunlaşır. İzmir Bornova'da Ekim ortasında yapılan ekimin ilk biçimi Mart sonunda alındı; ayrıntı verim sayfasında. Bakanlığın İzmir/Menemen, Manisa, Antalya ve Samsun'daki tescil denemelerinde de ekim kışlık, yani sonbaharda yapıldı.[5] Biçim sayısı, biçim yüksekliği, verim ve balya hesabı için reygras verimi ve biçim sayfasına bakın.
Reygras Gübrelemesi: Azot ve Fosfor
Reygras azota güçlü cevap verir; kamu ve üniversite denemeleri ekimde taban gübresi, büyüme döneminde bölünmüş azot önerir. Mardin denemesinde ekimle dekara 5 kg saf azot ve 5 kg P₂O₅ (fosfor) verildi. Kalan azot kardeşlenmede ve ilk biçimden sonra ikiye bölünerek atıldı. En yüksek doz olan 20 kg/da azot en yüksek verimi ve %18,1 ham proteini verdi. Kaynak: Karadeniz ve Bengisu, 2022.[4]
Ege Üniversitesi derlemesi her biçimden sonra dekara 15–20 kg amonyum nitrat (%33) önerildiğini aktarır. Aynı derleme bir uyarı da yapar: genç bitkiye yüksek azot otta nitrat birikimine ve hayvanda zehirlenme riskine yol açabilir.[3] Gübre miktarını toprak analizine göre belirleyin; ahır gübresi kullanıyorsanız azotu buna göre azaltın. Besin değeri için reygras besin değeri sayfasına bakın.
Reygras Sulama
Sonbaharda ekilen reygras çoğu ilde kış ve bahar yağışıyla yetişir; sulama biçim sayısını artırır. Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yılda sulu koşulda 5–6, kurak koşulda 2–3 biçim alındığını yazar.[1] Mardin denemesinde ekim öncesi sulamaya ek olarak sezonda 4 kez sulandı.[4] Her biçimden sonra toprak kuruysa bir su verin. İlkbahar ekimi ise yaz kuraklığına yakalanır; sulama olmadan zordur.
Reygras ilkbaharda biçilip biterken Maralfalfa kökten yeniden sürer ve yaz boyu biçilir. Yaz parseli için Maralfalfa çeliğini ilinize göre ne zaman dikeceğinizi WhatsApp'tan birlikte planlayalım.
Kışın Reygras, Yazın Maralfalfa
Reygras serin mevsimin, Maralfalfa sıcak mevsimin yem bitkisidir; ikisi birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır. Reygras sonbaharda ekilir, biçimlerini ilkbaharda verir ve yaz sıcağında biter. Maralfalfa ise kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer ve yaz boyunca biçilir. İki parsel yan yana çalışınca tarladan yeşil yem alınan dönem uzar.
Maralfalfa çok yıllıktır, ömrü yaklaşık 15 yıldır; bu yüzden reygrasla aynı parselde münavebe yapılmaz, ayrı parsel ayrılır. Kısa süreli −8/−10 °C soğuğa dayanır; daha soğuk illerde ilk kış kökü malç ve örtüyle korunur. Ayrıntı: Maralfalfa kışın ne olur? Aylık plan için kışlık reygras, yazlık Maralfalfa sayfasına bakın. Fiyat için Maralfalfa fiyatı, sipariş için sipariş sayfası.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar
- Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “İtalyan Çimi (Ryegrass) Yem Bitkisi Yetiştiriciliği”, 21.05.2018. https://igdir.tarimorman.gov.tr/Haber/322/Italyan-Cimi-_-Ryegrass_-Yem-Bitkisi-Yetistiriciligi
- Çıtıl, E., Marakoğlu, T., Kırılmaz, H., Çarman, K. (Selçuk Üniversitesi, Konya), Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 24(3): 336–346, 2020. https://doi.org/10.29050/harranziraat.702848
- Özkul, H., Kırkpınar, F., Tan, K. (Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi), “Ruminant Beslemede Karamba (Lolium multiflorum cv. Caramba) Otunun Kullanımı”, Hayvansal Üretim 53(1): 21–26, 2012. https://dergipark.org.tr/download/article-file/84997
- Karadeniz, E. (Mardin Artuklu Üniversitesi), Bengisu, G. (Harran Üniversitesi), “Mardin Koşullarında Farklı Azot Dozlarının Tek Yıllık Çimin Ot Verimi ve Kalitesine Etkisi”, Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 9(3): 567–573, 2022. https://doi.org/10.30910/turkjans.1098964
- Tarım ve Orman Bakanlığı, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü, İtalyan Çimi (Sahil) Tescil Raporu, 2025. https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Yayınlar/Tescil%20Raporları/2025/Tarla/Çayır%20Mera/İtalyan%20Çimi%20Tescil%20Raporu.pdf
- Cao, B., Xue, J., Ye, L., Chen, G., “Seed Germination Characteristics of Lolium multiflorum Populations from Wheat Fields of Eastern China”, Agronomy 16(3): 377, 2026 (FAO AGRIS kaydı). https://agris.fao.org/search/en/records/69958bc5e6c33ba92ad59d45
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü, İllere Ait Mevsim Normalleri (1991–2020). https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx
- Öztürk, O. (Atatürk Toprak Su ve Tarımsal Meteoroloji Araştırma Enstitüsü, Kırklareli), “Farklı sulama yöntemlerinin İtalyan çiminin (Lolium multiflorum) verim, bitki su tüketimi ve bazı yem kalitesi değerlerine etkileri”, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 59(2): 313–322, 2022. https://doi.org/10.20289/zfdergi.991023
- Çolak, E., Sancak, C. (Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi), “Azotlu Gübre Dozlarının İtalyan Çimi (Lolium italicum L.) Çeşitlerinin Ot Verimi ve Bazı Tarımsal Özelliklerine Etkisi”, Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 25(1): 58–66, 2016. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/220257
- Konya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, reygras broşürü. https://konya.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/liflet/reygrasotu.pdf (06.11.2026 itibarıyla erişilemiyor)