Tek Yıllık, Çok Yıllık ve Westerwold Reygras Farkı
İtalyan Çimi mi, İngiliz Çimi mi?
Kısa cevap: Reygras (İtalyan çimi, ryegrass, halk arasında süt otu) üç tipte karşınıza çıkar. İtalyan çimi (Lolium multiflorum) tek ya da iki yıllıktır. Westerwold tipi gerçek tek yıllıktır, ekildiği yıl başak bağlar. İngiliz çimi (Lolium perenne) çok yıllıktır. Yem için her zaman yem tipi çeşit seçin; çim tipi tohum hayvan yemi değildir.
Son güncelleme: 6 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Reygras Kaç Yıllık? Türe Göre Değişir
Reygrasın ömrü türüne bağlıdır: İtalyan çimi tek ya da iki yıllık, Westerwold tek yıllık, İngiliz çimi çok yıllıktır. Üçü de Lolium cinsindendir ve birbiriyle kolay melezlenir. Bu yüzden piyasada adlar karışır. Ayrımı tek cümleyle şöyle yapın: İtalyan çimi (L. multiflorum, tek/iki yıllık) ≠ İngiliz çimi (L. perenne, çok yıllık) ≠ Westerwold (gerçek tek yıllık).
Farkı yaratan, bitkinin çiçeklenmek için kış soğuğuna ihtiyaç duyup duymamasıdır. İngiliz çimi en uzun soğuğu ister. İtalyan çimi kısa bir soğukla yetinir. Westerwold hiç soğuk istemez, bu yüzden ekildiği yıl başaklanır.¹
| Tip | Ömür | Başaklanma | Kullanım | İklim |
|---|---|---|---|---|
| İtalyan çimi Lolium multiflorum | Genelde tek yıllık; serin, karlı yerde iki, bazen üç yıla uzar¹ | Kışı gördükten sonra, çoğunlukla ertesi ilkbahar¹ | Biçim: yeşil ot, kuru ot, silaj; otlatma² | Serin mevsim bitkisi; kar yağan yerde kışı uykuda geçirir² |
| Westerwold L. multiflorum var. westerwoldicum | Gerçek tek yıllık⁷ | Ekildiği yıl başaklanır¹; başaklandıktan sonra ot kalitesi düşer¹ | Kısa sürede hızlı ot, ara ürün | Kış soğuğu gerekmez¹ |
| İngiliz çimi Lolium perenne | Çok yıllık¹ | Ekim yılında başak bağlamaz¹ | Otlatma ve mera karışımı; ayrıca çim (peyzaj) tipleri var¹ | Ilıman-serin iklim; yaz sıcağında durgunlaşır¹ |
¹ Kaynak: University of Wisconsin Extension, 2014. ² Kaynak: Bingöl Üniversitesi, 2020. ⁷ Kaynak: TTSM, Teknik Soru Anketi: Çim. Tam künyeler sayfanın altındaki kaynaklar bölümünde.
Westerwold, ayrı bir tür değil, İtalyan çiminin bir varyetesidir (L. multiflorum var. westerwoldicum).¹ ⁷ Yani “İtalyan çimi” diye satılan bir tohum, tip olarak Westerwold da olabilir. Ekim takvimini buna göre kurun; ayrıntılar Reygras Ekimi sayfasında.
Türkiye'de Tescilli İtalyan Çimi Çeşitleri
Tarım ve Orman Bakanlığı 2025'te kıyı bölgeleri için 4, 2024'te karasal bölgeler için 2 yeni İtalyan çimi çeşidi tescil etti. Kıyı denemeleri İzmir Menemen, Manisa Beydere, Antalya Aksu, Samsun Tekkeköy ve Kocaeli Çayırova'da kışlık ekimle yapıldı.⁴ Karasal denemeler Ankara, Edirne, Tokat ve Tekirdağ'da kuruldu.⁵ Kıyı çeşitlerinin hepsi katalogda “tek yıllık” olarak kayıtlıdır.³
| Çeşit | Tescil | Bölge | Yeşil ot (kg/da) | Kuru ot (kg/da) |
|---|---|---|---|---|
| Avcı 48 | 2025 | Kıyı | 9.003 | 1.999 |
| Brodway | 2025 | Kıyı | 8.933 | 1.968 |
| Madonna | 2025 | Kıyı | 8.681 | 1.842 |
| Marvel | 2025 | Kıyı | 8.613 | 1.966 |
| Kıyı standart ortalaması | — | Kıyı | 8.595 | 1.833 |
| Vivaro | 2024 | Karasal | 3.139 | 963 |
| Linos | 2024 | Karasal | 3.121 | 965 |
| Karasal standart ortalaması | — | Karasal | 3.262 | 1.016 |
Rakamlar iki yıllık tescil denemesi ortalamasıdır, sezon toplamıdır. Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı TTSM, İtalyan Çimi (Sahil) Tescil Raporu, 2025⁴ ve İtalyan Çimi-2 (Karasal) Tescil Raporu, 2024⁵. Kıyı ve karasal denemeler farklı yer ve yıllarda yapıldı; iki grubu birbiriyle kıyaslamayın.
Denemelerde standart olarak eski tescilli çeşitler kullanıldı: kıyıda Trinova, Koga ve Elif; karasalda Trinova, Caramba, Elif, Zeybek 19, İlkadım ve Koga.⁴ ⁵ Hangi çeşidin sizin ilçenizde iyi sonuç verdiğini il ya da ilçe tarım müdürlüğüne sorun. Biçim sayısı ve balya hesabı için Reygras Verimi ve Biçim sayfasına bakın.
Çok Yıllık Reygras Tohumu Var mı?
Var, ama piyasada “çok yıllık reygras” diye satılan tohum İngiliz çimidir (L. perenne), İtalyan çimi değildir. Bir de iki türün melezi olan ara tipler (Lolium × hybridum) vardır; ömürleri ve kışa dayanımları ikisinin arasındadır.¹ Tohum çuvalının etiketinde üç şeye bakın:
- Latince ad. multiflorum tek/iki yıllık, perenne çok yıllık, westerwoldicum tek yıllık demektir.
- Çeşit adı. Çeşidi Bakanlığın çeşit kataloğunda arayın; bölgesini ve yaşam süresini orada görürsünüz.³
- Kullanım tipi. “Yem” mi, “çim/peyzaj” mı? Bu ayrım bir sonraki bölümde neden önemli, anlattık.
Reygras serin mevsimin otudur; ilkbahar biçimlerinden sonra yaz için ayrı bir parsel gerekir. Yaz parseli için Maralfalfa çeliği düşünüyorsanız arazinize uyup uymadığına birlikte bakalım. Biz reygras tohumu satmıyoruz; Maralfalfa, Odot ve Red Napier çeliği satıyoruz.
Çim Tipi mi, Yem Tipi mi? İngiliz Çimi Uyarısı
Bahçe, park ve stadyum için satılan çim tipi reygras hayvan yemi için ıslah edilmemiştir; yem için yalnız yem tipi çeşit ekin. Çim tipleri alçak boylu ve az verimlidir. Bir kısmının içinde endofit denen bir mantar yaşar. Bu mantar bitkiyi böceklerden korur ama otlayan hayvanın performansını düşüren toksin üretir.¹
Halk arasında “İngiliz çimi zehirlenmesi” denen tablo, dünyada ryegrass staggers (reygras sendelemesi) olarak bilinir. Kanada Manitoba Tarım Bakanlığı'na göre İngiliz çimindeki ana toksin lolitrem B'dir; endofit daha çok çim tipi İngiliz çimi ve kamışsı yumak çeşitlerinde görülür.⁶ Belirtiler kas titremesi, halsizlik ve kasılmadır; hayvan heyecanlanınca ya da strese girince belirginleşir. Aynı kaynağa göre belirtiler genelde 7–14 günlük beslemeden sonra çıkar, yem kesilince 2–3 günde azalmaya başlar.⁶
Bunu korkutmak için değil, doğru tohumu seçmeniz için yazıyoruz. Pratik kurallar:
- Bahçe çimi biçintisini ve çim tohumu artığını hayvana vermeyin.
- Yem parseline yalnız “yem tipi” yazan, çeşit adı belli tohum ekin.
- Hayvanlarda titreme, sendeleme görürseniz yemi değiştirin ve veteriner hekime haber verin. Yemden şüpheleniyorsanız analiz ettirin.⁶
Hangi Amaca Hangi Reygras?
Kışlık biçim için İtalyan çimi, aynı yıl hızlı ot için Westerwold, yıllarca kalacak mera için yem tipi İngiliz çimi seçilir. Aşağıdaki tablo kararı kısaltır.
| Amacınız | Uygun tip | Not |
|---|---|---|
| Ege, Akdeniz, Marmara kıyısında kışlık biçim | İtalyan çimi, kıyı için tescilli çeşit | Sonbaharda ekilir, ilkbaharda biçilir⁴ |
| İç ve soğuk bölgede biçim | Karasal denemelerde sınanmış İtalyan çimi | Yerel çeşit önerisini il müdürlüğünden alın⁵ |
| İlkbaharda ekip aynı yıl hızlı ot | Westerwold | Başaktan önce biçin; başaklanınca ot kalitesi düşer¹ |
| Yıllarca kalacak mera, otlatma | Yem tipi İngiliz çimi | Baklagille karışık ekilir |
| Bahçe, park, peyzaj | Çim tipi | Hayvana verilmez⁶ |
| Yaz aylarında taze yeşil yem | Reygras değil, yazlık bitki | Reygras serin mevsim otudur; gelişmesini sonbahar ve ilkbaharda yapar² |
Mera karışımlarında İngiliz çiminin yeri için Çayır ve Mera Tohumu Rehberi'ne, reygrası yoncayla kıyaslamak için Reygras mı Yonca mı? sayfasına bakın. Protein ve lif değerleri Reygras Besin Değeri sayfasında.
Kışın Reygras, Yazın Maralfalfa: Yıl Boyu Yeşil Yem
Reygras ile Maralfalfa birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır: biri kış-ilkbahar, öbürü yaz otudur. Kıyı bölgelerinde reygras sonbaharda ekilir, ilkbaharda biçilir.⁴ Serin mevsim otudur; kar yağan yerlerde gelişmesini sonbahar ve ilkbaharda yapar, kışı uykuda geçirir.² Maralfalfa ise kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer ve yaz boyunca biçim verir. Kısa süreli −8/−10 °C'ye dayanır; daha soğuk yerlerde ilk kış malç ve örtü gerekir, −20 °C'ye inen illerde tek sezonluk yazlık olarak düşünülmelidir.
Maralfalfa çok yıllıktır, bir kez dikilir ve yaklaşık 15 yıl verim verir. Hasat başına dönümden 30–40 ton, yılda 70–100 ton yaş ot verir; ilk yıl tam kapasiteye ulaşmaz, 2. yıldan itibaren tam verim. Suyu mısırın yaklaşık üçte biri kadar ister; kuraklığa dayanıklıdır, susuz kalınca büyümesi yavaşlar. Taze otta ham protein %14–18, silajda %10–15'tir.
Tarlamızda reygras yetiştirmiyoruz; bu sayfadaki reygras rakamları kamu ve üniversite kaynaklıdır. Rotasyonun aylık takvimi Kışın Reygras, Yazın Maralfalfa sayfasında. Kaç dönüm gerektiğini kaba yem ihtiyacı hesaplama aracıyla çıkarabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaynaklar
¹ Undersander, D. ve Casler, M. (2014), “Ryegrass Types for Pasture and Hay”, University of Wisconsin Extension, FC 12.12.2. fyi.extension.wisc.edu/forage/files/2017/04/Ryegrass-Types-for-Pasture-and-Hay.pdf
² Lale, V. ve Kökten, K. (2020), “Bingöl Şartlarında Bazı İtalyan Çimi (Lolium multiflorum Lam.) Çeşitlerinin Ot Verimi ve Kalitesinin Belirlenmesi”, Bingöl Üniversitesi, Türk Doğa ve Fen Dergisi 9 (Özel Sayı): 46–50, doi.org/10.46810/tdfd.762718
³ T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi (TTSM), Buğdaygil Yem Bitkileri Çeşit Kataloğu, 2025. tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM (Yayınlar › Çeşit Katalogları › 2025 › Tarla)
⁴ TTSM, İtalyan Çimi (Sahil) Tescil Raporu, 2025; tescil tarihi 07.04.2025. tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM (Yayınlar › Tescil Raporları › 2025 › Tarla › Çayır Mera)
⁵ TTSM, İtalyan Çimi-2 (Karasal) Tescil Raporu, 2024; tescil tarihi 28.03.2024. tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM (Yayınlar › Tescil Raporları › 2024)
⁶ Manitoba Agriculture (Kanada), “Perennial Ryegrass: Endophyte Feeding Concerns”. gov.mb.ca/agriculture/crops/crop-management/forages/perennial-ryegrass-endophyte-feeding-concerns.html
⁷ T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı TTSM, Teknik Soru Anketi: Çim (Lolium perenne; L. multiflorum ssp. italicum; var. westerwoldicum). https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM/Belgeler/Tescil/Teknik%20Soru%20Anketleri/Ç/çim.doc
Yaz parseli için Maralfalfa çeliği
Paketleri ve güncel fiyatı fiyat sayfasında görebilir, kaç çelik gerektiğini dönüme kaç çelik sayfasından hesaplayabilirsiniz.
🛒 Maralfalfa Sipariş Ver →