Reygras (İtalyan Çimi) mı, Yonca mı, Maralfalfa mı?
Süt ve Besi İçin Karşılaştırma
Kısa cevap: Üçü rakip değil; farklı mevsimin ve farklı ihtiyacın bitkisidir. Reygras (İtalyan çimi, ryegrass, halk dilinde süt otu) sonbaharda ekilir, kış sonu ve ilkbaharda yeşil yem verir, yaz sıcağında biter. Yonca proteinin bitkisidir. Maralfalfa yazın yüksek tonaj verir, kışın uykuya yatar. Çoğu işletmede en iyi cevap ikisini ya da üçünü birlikte kullanmaktır.
Son güncelleme: 6 Kasım 2026 · Hazırlayan: Turhan Kendirli (İzmir Tire)
Reygras Nedir, Hangi Tür?
Reygras, çiftçinin İtalyan çimine (Lolium multiflorum) verdiği addır; ryegrass ve süt otu da aynı bitki için kullanılır. Serin mevsim buğdaygilidir, hızlı gelişir, lezzetli bir yeşil yemdir. Tür karışıklığı sık yaşanır: İtalyan çimi (L. multiflorum) tek ya da iki yıllıktır, İngiliz çimi (L. perenne) çok yıllıktır, Westerwold ise gerçek tek yıllıktır ve ekildiği yıl başaklanır. Bu sayfada “reygras” derken İtalyan çimini kastediyoruz.
Tarlamızda reygras yetiştirmiyoruz, reygras tohumu da satmıyoruz; reygras rakamları kamu kurumlarından ve üniversitelerden alındı. Maralfalfa rakamları İzmir Tire tarlamızdandır. Yonca ile Maralfalfa'yı ayrıca Maralfalfa mı Yonca mı?, yonca ile mısırı Yonca mı Mısır Silajı mı? sayfalarında kıyasladık; burada tekrar etmiyoruz.
Üçlü Karşılaştırma Tablosu
Reygras kış-bahar yemi, yonca protein, Maralfalfa yaz tonajı verir. Tablodaki aralıklar deneme ve ortalama değerlerdir; kendi tarlanızda farklı çıkabilir.
| Özellik | Reygras (İtalyan çimi) | Yonca | Maralfalfa |
|---|---|---|---|
| Tür | İtalyan çimi (Lolium multiflorum), buğdaygil | Baklagil (Medicago sativa) | Fil otu çeşidi (Cenchrus purpureus), buğdaygil |
| Ömür | Tek ya da iki yıllık | Çok yıllık; en yüksek verimi 3. yılda verir, sonra düşer⁵ | Çok yıllık; ~15 yıl, çelikle bir kez dikilir |
| Ekim / dikim | Ilıman bölgede sonbahar; ilkbahar ekimi de yapılır¹ | Tohumla; ilkbahar ya da sonbahar | Çelikle; ilkbahar–yaz, toprak ısınınca |
| Yeşil yem verdiği dönem | Kış sonu–ilkbahar; yaz sıcağında biter | İlkbahar–sonbahar | Yaz–sonbahar; kışın uykuda |
| Su | Kışlık ekimde kış ve bahar yağışını kullanır; sulu tarlada biçim sayısı artar¹ | Sezon boyu sulama ister; sulu yoncalıkta her biçim için biçimden 7–10 gün önce ve bir hafta sonra olmak üzere 2 sulama önerilir⁵ | Mısırın ~1/3'ü; kuraklığa dayanıklı, susuz kalınca büyümesi yavaşlar |
| Biçim sayısı | Sulu 5–6, kuru 2–3 / yıl¹ | Yılda birden fazla; sayı bölge ve sulamaya göre değişir⁵ | 2–4 / yıl |
| Verim (dönüm) | TTSM sahil tescil denemeleri (Manisa, İzmir, Antalya, Samsun, Kocaeli ortalaması): 8,6–9,0 ton yeşil, 1,8–2,0 ton kuru ot²; İzmir/Menemen tek başına ≈1,1–1,8 ton kuru ot²; Mardin: 1,5–3,4 ton yeşil³ | Biçim başına ~1 ton yeşil (~250 kg kuru) ot; sulu koşulda yılda 1,2–1,8 ton kuru ot⁵ | Hasat başına 30–40 ton; yılda 70–100 ton yaş ot (2. yıldan) |
| Ham protein | %14,75–18,1 (Mardin)³; derlemelerde %20'nin üstü⁴ | %18–21⁶ | Taze %14–18, silaj %10–15 |
| Silaj / balya | Yeşil, kuru ot ve silaj olarak kullanılır | Kuru ot (balya) için çok uygun; silajı zor | Tek başına silajlanır; kalın saplı, balyası zor |
| Maliyet yapısı | Her yıl tohum ve ekim | Kuruluşta tohum; yoncalık bozulana kadar ekim yok, her biçimde balya masrafı | İlk yıl çelik ve dikim; sonra ekim yok, sulama ve hasat sürer |
Dönüm ile dekar aynıdır (1.000 m²). Yeşil ot yaş ağırlıktır; kuru ot ile doğrudan kıyaslamayın. Protein değerleri kuru madde bazındadır.
¹ Kaynak: Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, “İtalyan Çimi (Ryegrass) Yem Bitkisi Yetiştiriciliği”, 2018, igdir.tarimorman.gov.tr/Haber/322/Italyan-Cimi-_-Ryegrass_-Yem-Bitkisi-Yetistiriciligi.
² Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi (TTSM), İtalyan Çimi Tescil Raporu, 2025, tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM (Yayınlar › Tescil Raporları › 2025 › Çayır Mera). Manisa/Beydere, İzmir/Menemen, Antalya/Aksu, Samsun/Tekkeköy, Kocaeli/Çayırova; kışlık ekim, 2022–2024; genel ortalama. Standart çeşit ortalaması 8.595 kg/da yeşil, 1.833 kg/da kuru ot; aday çeşitler 8.613–9.003 kg/da yeşil, 1.842–1.999 kg/da kuru ot. İzmir/Menemen lokasyonunda kuru ot 2023’te 1.307–1.835, 2024’te 1.054–1.180 kg/da.
³ Kaynak: Karadeniz, E. ve Bengisu, G. (2022), Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 9(3): 567–573, dergipark.org.tr/en/download/article-file/2355363. Mardin; 0–20 kg/da azot dozları; kuru ot 500–1.190 kg/da.
⁴ Kaynak: Özkul, H., Kırkpınar, F. ve Tan, K. (2012), Ege Üniversitesi, Hayvansal Üretim 53(1): 21–26, dergipark.org.tr/download/article-file/84997 (derlenen kaynaklar).
⁵ Kaynak: Samsun Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, Çiftçi Eğitimi ve Yayım Serisi, “Yonca Yetiştiriciliği”, 2021, samsun.bel.tr/uploads/documents/kirsal-hizmetler-dairesi-baskanligi-25.pdf. Biçim başına ortalama 1 ton yeşil ot (250 kg kuru); sulu yoncalıkta yılda 1.200–1.800 kg/da kuru ot; en yüksek verim üçüncü yılda.
⁶ Kaynak: Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ ve FAO), “Alfalfa (Medicago sativa)”, feedipedia.org/node/275 ve feedipedia.org/node/11745: ham protein ortalaması taze yoncada %20,6, yonca kuru otunda %18,2 (kuru madde bazında); biçim zamanına göre geniş aralıkta değişir.
Reygrasın verim ve biçim ayrıntısı Reygras Kaç Biçim Verir?, protein ve lif değerleri Reygras Besin Değeri sayfasında.
Asıl Fark: Mevsim ve Ömür
Reygras serin mevsimde, Maralfalfa sıcak mevsimde büyür; yonca ikisinin arasında, ilkbahardan sonbahara biçilir. Bu yüzden üçünü “hangisi daha çok verir” diye tartmak yanıltır.
- Reygras her yıl ekilir. Kışlık ekimde kış ve bahar yağışını kullanır; ilk yeşil yemi, yonca ve Maralfalfa daha uyanmadan verir. Yaz sıcağı gelince biter, parsel yazlık bir ürüne boşalır.
- Yonca birkaç yıl tarlada kalır; en yüksek verimi üçüncü yılda verir, sonra verim düşer⁵. Baklagildir, toprağa azot bağlar; proteini yüksektir. Taze ve genç yonca şişkinlik yapabilir.
- Maralfalfa bir kez çelikle dikilir, parseli yaklaşık 15 yıl tutar. Kışın uykuya yatar, ilkbaharda kökten yeniden sürer. Kısa süreli −8/−10 °C'ye dayanır; daha soğuk yerlerde ilk kış malç ve örtü ister, −20 °C'ye inen illerde tek sezonluk yazlık olarak kullanılır. Ayrıntı: Maralfalfa Kışın Olur mu?
Süt ve Besi İçin Hangisi?
Süt işletmesinde protein için yonca, besi işletmesinde hacim için Maralfalfa öne çıkar; reygras ikisinde de kış-bahar boşluğunu doldurur.
- Yüksek verimli süt ineği: Proteini yoncadan alın. Reygras ilkbaharda taze, lezzetli yeşil yem olarak rasyona girer. Yaz hacmini Maralfalfa silajı ya da mısır silajı taşır. Oranı yem analizi belirler: süt ineği için yem bitkisi.
- Besi: Bol kaba yem hacmi ister. Sulanabilir kalıcı parselde Maralfalfa yılda 70–100 ton/dönüm yaş ot verir (2. yıldan; ilk yıl tam kapasiteye ulaşmaz). Reygras kış sonunda taze yem açığını kapatır. Ayrıntı: besi için yem bitkisi.
- Kiralık ya da her yıl değişen arazi: Çok yıllık bitki kurmayın. Reygras ve ardından yazlık tek yıllık ürün daha doğrudur.
- Sulama yok, yağışa bağlı tarla: Kışlık reygras kış yağışını kullanır; kuru koşulda biçim sayısı 2–3'e düşer¹. Maralfalfa kuraklığa dayanıklıdır ama susuz kalınca büyümesi yavaşlar.
Reygras kış sonu ve ilkbaharda yem verir, yazın biter. Sulanabilir ve yıllarca bozmayacağınız bir parseliniz varsa yaz parseli için Maralfalfa çeliğinin ne kadar yem verebileceğini birlikte hesaplayalım. Arazinize uymuyorsa bunu da söyleriz.
Birlikte Kullanım: Üç Ayrı Parsel
Üçü aynı işletmede ayrı parsellerde yer alabilir: dönen parselde kışlık reygras, kalıcı sulu parselde Maralfalfa, ayrı bir parselde yonca. Reygras kış sonu ve ilkbaharda, Maralfalfa yaz ve sonbaharda yeşil yem verir; yonca proteini taşır. Aralık–Şubat açığını sonbaharda yapılan silaj ve balya kapatır. Ay ay takvim ve parsel planı: Kışın Reygras, Yazın Maralfalfa. Kış stoğunun tonajını kaba yem ihtiyacı hesaplama sayfasıyla çıkarın.
Reygras ile yonca aynı tarlaya ekilir mi? Ekilir; buğdaygil-baklagil karışımı yaygındır. Reygras ilk aylarda hızlı gelişir, yonca proteini taşır. Reygras yoncayı bastırmamalı; oranı ve çeşidi il ya da ilçe tarım müdürlüğünden öğrenin. Maralfalfa ise karışıma girmez: dikim yöntemi, sulaması ve biçim yüksekliği farklıdır, ayrı parselde yetiştirilir.
Maliyet Yapısı: Her Yıl Ekim mi, Yıllarca Biçim mi?
Reygrasın masrafı her yıl baştan yapılır; yonca ve Maralfalfa'nın masrafı kuruluş yılına yığılır. Burada fiyat vermiyoruz, ama masrafın şekli şöyledir:
- Reygras: Her sonbahar tohum, toprak hazırlığı ve ekim; her biçimden sonra azotlu gübre. Parsel yazın başka ürüne kalır.
- Yonca: Kuruluşta tohum ve iyi toprak hazırlığı, sonra yoncalık bozulana kadar ekim yok. Her biçimde biçme, toplama ve balya masrafı tekrar eder. Getiri: 1 dönüm yonca ne kazandırır?
- Maralfalfa: İlk yıl çelik ve dikim; sonraki yıllarda ekim yok, sulama ve hasat sürer. Paketler ve güncel fiyat Maralfalfa fiyatı sayfasında.
Ekim zamanı ve bölgeye göre takvim için Reygras Ekimi, türler ve çeşitler için Reygras Çeşitleri sayfalarına bakın. Konunun özeti: Reygras Rehberi.
Sık Sorulan Sorular
Yaz parseli için Maralfalfa çeliği
Paketleri ve güncel fiyatı fiyat sayfasında görebilir, kaç çelik gerektiğini dönüme kaç çelik sayfasından hesaplayabilirsiniz.
🛒 Maralfalfa Sipariş Ver →